Polska pozostaje jednym z najważniejszych światowych producentów i eksporterów zagęszczonego soku jabłkowego, jednak rok 2025 przynosi wyraźne zmiany w strukturze rynku. Jak wynika z analizy przedstawionej przez Annę Bugałę podczas konferencji KUPS 2026 w Wiśle sektor coraz mocniej odczuwa skutki globalnej konkurencji, zmian klimatycznych oraz presji cenowej.
Największe znaczenie dla polskiego przetwórstwa nadal ma zagęszczony sok jabłkowy (ZSJ). Według wstępnych szacunków jego udział w krajowej produkcji przetworów owocowych w 2025 roku utrzyma się na poziomie około 29%. Jednocześnie po raz pierwszy od wielu lat ZSJ może utracić pozycję lidera na rzecz mrożonych owoców, głównie dzięki rosnącej produkcji mrożonych wiśni i porzeczek.
W strukturze eksportu przetworów owocowych soki nadal dominują ilościowo, odpowiadając za około 54% wolumenu eksportu. Jest to jednak najniższy udział od ośmiu lat. Jeszcze kilka lat temu udział ten był wyraźnie wyższy, a jedyny porównywalny spadek odnotowano w sezonie 2017/2018, po wyjątkowo słabych zbiorach jabłek w Polsce.
Polska nadal liderem w NFC, ale traci w koncentracie
Polska pozostaje największym eksporterem soków NFC w Unii Europejskiej i jednym z kluczowych graczy globalnych. W eksporcie soków NFC kraj utrzymuje pierwszą pozycję przed Niemcami, których udział systematycznie maleje od sezonu 2020/2021. Za Polską plasują się Austria, Hiszpania i Węgry.
Znacznie trudniejsza sytuacja dotyczy jednak zagęszczonego soku jabłkowego. W 2024 roku udział Polski w światowym eksporcie koncentratu spadł do około 14%, podczas gdy jeszcze wcześniej wynosił około 21%. Jednocześnie ogromny wzrost eksportu zanotowały Chiny, które sprzedały za granicę ponad 530 tys. ton koncentratu jabłkowego.
Największym odbiorcą chińskiego koncentratu pozostają Stany Zjednoczone, choć oficjalny eksport do USA spadł o około 60%. Eksperci wskazują, że część koncentratu eksportowanego przez Chiny do Turcji może finalnie trafiać właśnie na rynek amerykański.
Drugim istotnym konkurentem Polski pozostaje Turcja. Tamtejszy eksport koncentratu jabłkowego spadł o około 13%, jednak kraj nadal utrzymuje silną pozycję na rynkach europejskich. Głównymi odbiorcami tureckiego koncentratu są USA, Holandia, Wielka Brytania i Niemcy.
Produkcja jabłek w Polsce: 3,8 mln ton i rosnąca niepewność pogodowa
Według oficjalnych danych GUS zbiory jabłek w Polsce wyniosły około 3,8 mln ton. Eksperci podkreślają jednak, że wielkość produkcji coraz mocniej zależy od warunków pogodowych, ponieważ powierzchnia sadów pozostaje względnie stabilna.
Eksport jabłek w ostatnich sezonach utrzymywał się na poziomie 700–850 tys. ton rocznie. Branży nie udało się jednak wrócić do rekordowych wyników sprzed pandemii COVID-19 i rosyjskiego embarga.
W bieżącym sezonie eksport może być zbliżony do poprzedniego roku, choć rynek pozostaje bardzo niepewny po wiosennych przymrozkach. Import jabłek do Polski nadal ma charakter marginalny i nie wpływa istotnie na krajową podaż.
W strukturze eksportu świeżych jabłek rośnie znaczenie Egiptu, Białorusi i Kazachstanu, natomiast wyraźnie spada eksport do Niemiec i Holandii. Kraje Bliskiego Wschodu – łącznie z Egiptem – odpowiadają obecnie za około 9–12% eksportu polskich jabłek. Bez uwzględnienia Egiptu udział ten wynosi jedynie 3–5%. Co istotne, mimo napiętej sytuacji geopolitycznej eksport do Jordanii i Arabii Saudyjskiej w ostatnich miesiącach był wyższy niż rok wcześniej.
Polacy jedzą mniej jabłek niż 35 lat temu
Prezentacja pokazała również długoterminowe zmiany w konsumpcji owoców w Polsce. Spożycie jabłek utrzymuje się obecnie na poziomie około 11 kg na mieszkańca rocznie. Dla porównania jeszcze 35 lat temu przeciętny Polak spożywał ponad 20 kg jabłek rocznie.
Jednocześnie rośnie konsumpcja owoców jagodowych, zwłaszcza borówki amerykańskiej, a także owoców pestkowych. Stabilnie wysokie pozostaje również spożycie cytrusów i bananów, co pokazuje rosnące znaczenie owoców importowanych z innych stref klimatycznych.
Ceny koncentratu gwałtownie spadają
Po rekordowych wzrostach cen koncentratu jabłkowego w drugiej połowie 2024 roku rynek wszedł w fazę silnej korekty. Od października 2024 roku ceny systematycznie spadają, a branża sygnalizuje możliwość dalszych obniżek nawet do poziomów uznawanych za nieopłacalne.
Najsilniejsze spadki dotyczą eksportu na rynek amerykański, gdzie konkurencja międzynarodowa jest obecnie największa. W poprzednich miesiącach wzrost cen koncentratu był częściowo efektem kryzysu na rynku soku pomarańczowego, jednak obecnie sytuacja zaczyna się stabilizować.
Rosnące znaczenie koncentratów z wiśni i czarnej porzeczki
Poza sokiem jabłkowym coraz większą rolę odgrywają koncentraty z owoców miękkich. Największy wzrost produkcji odnotowano w przypadku koncentratu wiśniowego oraz koncentratu z czarnej porzeczki.
W Polsce zwiększyły się zbiory większości owoców jagodowych i wiśni. Spadki dotyczyły głównie truskawek, aronii i agrestu, przy czym w przypadku truskawek zmienia się struktura upraw – producenci coraz częściej kierują produkcję na rynek deserowy zamiast przemysłowego.
Eksperci podkreślają, że ceny koncentratu wiśniowego osiągnęły bardzo wysokie poziomy ze względu na słabsze zbiory w Serbii i Turcji oraz ograniczoną podaż na rynku światowym. W 2025 roku sytuacja może jednak się poprawić – Serbia po raz pierwszy od wielu lat nie raportuje poważnych strat przymrozkowych, a korzystne prognozy napływają również z Turcji.
Rynek całkowicie zależny od pogody i sytuacji globalnej
Zdaniem ekspertów sektor soków zagęszczonych pozostaje dziś jednym z najbardziej uzależnionych od sytuacji pogodowej i globalnych zmian handlowych segmentów polskiego przetwórstwa spożywczego.
Produkcja koncentratu jabłkowego nadal odpowiada za około 70–90% wykorzystania jabłek przemysłowych w Polsce, jednak zarówno możliwości eksportowe, jak i poziomy cen coraz silniej zależą od sytuacji na rynku światowym – przede wszystkim w Chinach, Turcji, USA oraz Europie Zachodniej.
Branża wchodzi więc w kolejny sezon z dużą niepewnością. O przyszłości rynku zdecydują przede wszystkim warunki pogodowe, poziom zbiorów oraz globalna konkurencja cenowa.