Zaledwie ok. 1/3 firm w Polsce posiada strategię ESG jako odrębny dokument lub część strategii, główną barierą wdrożeń jest brak zrozumienia wymagań i dynamiczne zmiany regulacji a motywacją do wdrażania ESG nadal najczęściej są wymogi klientów i konkurencji niż korzyści biznesowe.
Lawina unijnych regulacji
W ostatnich latach liczba regulacji środowiskowych i raportowych w UE znacząco wzrosła, a przedsiębiorstwa muszą je stale implementować w codziennej działalności. Do kluczowych aktów prawnych należą:
1. CSD (Corporate Sustainability Due Diligence / standardy raportowania). W kilku słowach: dynamicznie zmieniające się wymagania raportowe, ograniczenie zakresu ujawnianych danych, redukcja obowiązków raportowych nawet o ok. 80% firm (dotyczy głównie największych podmiotów). Uproszczenie, ale utrzymanie kierunku regulacji.
2. Dyrektywa o należytej staranności (due diligence) obejmuje prawa człowieka i środowisko w całym łańcuchu dostaw. W kilku słowach: wdrażanie odroczone do ok. 2029 roku, obowiązki dla największych firm.
3. Rozporządzenie o wylesianiu (EUDR). Obejmuje surowce i produkty związane z ryzykiem wylesiania: drewno, kakao, kawa, soja, palma olejowa, bydło, oraz produkty końcowe: meble, czekolada, kawa, opony.
Cel: ograniczenie degradacji bioróżnorodności i emisji CO₂.
4. Rozporządzenie opakowaniowe (PPWR). W kilku słowach: wejście w życie od połowy sierpnia, zakaz wprowadzania niezgodnych opakowań, bezpośrednie obowiązywanie w państwach UE (bez implementacji krajowej).
5. Green Claims Directive (tzw. „greenwashing”). W kilku słowach: zakaz wprowadzania konsumentów w błąd hasłami typu „eko”, „bio”, „naturalny” bez potwierdzenia, wysokie sankcje finansowe, kary mogą sięgać nawet 50% obrotu firmy w przypadku naruszeń.
Zrównoważony rozwój: trzy filary i nowe podejście
Klasyczna definicja zrównoważonego rozwoju oparta jest na trzech filarach: ludzie (społeczny) – prawa człowieka i warunki pracy, planeta (środowisko) – emisje, gleba, woda, bioróżnorodność oraz ekonomia (profit) – opłacalność produkcji. Pojawiają się propozycje jej rozszerzenia o dodatkowe elementy, takie jak peace (stabilność) oraz partnership (współpraca w łańcuchu dostaw).
Standardy i systemy certyfikacji w łańcuchu dostaw
Kluczowe systemy wspierające wdrażanie ESG to Integrowana Produkcja (IP) – krajowy system jakości,
Global G.A.P. – standard międzynarodowy oraz FSA (Farm Sustainability Assessment) – system branżowy SAI Platform.
Więcej o FSA
- 11 obszarów tematycznych (m.in. gleba, woda, emisje, warunki pracy),
- trzy poziomy oceny: brązowy, srebrny, złoty,
- coraz częściej wymagany minimum poziom srebrny przez odbiorców rynkowych,
- możliwość certyfikacji indywidualnej lub grupowej,
- certyfikat ważny 3 lata z coroczną weryfikacją.
Obserwuje się rosnącą rolę tzw. bilansu masy, czyli systemu umożliwiającego śledzenie zrównoważonych wolumenów w łańcuchu dostaw bez fizycznej segregacji surowca.
Rolnictwo regeneratywne – trend, ale nie to samo co ESG
Rolnictwo zrównoważone to minimalizacja wpływu środowiskowego przy opłacalnej produkcji, natomiast
rolnictwo regeneratywne to aktywne działania odbudowujące środowisko i gleby. Oba podejścia często są mylone, mimo że mają różny zakres i cele.
Działania praktyczne w sektorze sokowym
- projekty współpracy z rolnikami (monitoring gleby, owadów zapylających, mikrobiomu),
- programy realizowane w regionach Sandomierza i Grójca,
- badania nad bioróżnorodnością i ochroną zapylaczy,
- współpraca z uczelniami i instytutami naukowymi.
Współpraca w grupach branżowych jest kluczowa dla wdrażania ESG. Iindywidualne podejście firm do regulacji jest nieskuteczne a standaryzacja danych i wspólne narzędzia są warunkiem efektywności.
Kluczowy problem: dane i raportowanie ESG
Bez standaryzacji danych raportowanie ESG może stać się bardziej obciążeniem niż narzędziem zarządczym (brak spójnych systemów raportowania, trudności w porównywaniu danych między firmami, duże obciążenie administracyjne, rozbieżności między systemami informacyjnymi).
Warto zapamiętać
Zrównoważony rozwój w sektorze sokowniczym staje się systemem obowiązkowym, a nie opcjonalnym. Mimo uproszczeń regulacyjnych kierunek zmian pozostaje niezmienny: większa transparentność, odpowiedzialność w łańcuchu dostaw oraz ograniczenie wpływu na środowisko. Jednocześnie kluczowym wyzwaniem dla branży pozostaje pogodzenie rosnących wymagań regulacyjnych z realiami operacyjnymi i ekonomicznymi producentów.
Tekst jest kompilacją wystąpienia p. Karoliny Śluzek z firmy Dohler Polska, wygłoszonym na sympozjum KUPS 2026 w Wiśle.