Podczas kongresu Liderzy Optymalizacji Produkcji 2026 we Wrocławiu wystąpił Wiesław Wasilewski z firmy Big-Pol, prezentując przegląd realnie funkcjonujących rozwiązań optymalizujących procesy w sektorze spożywczym. Jak podkreślił prelegent, wszystkie omawiane przykłady pochodzą z praktyki biznesowej, a nie z badań teoretycznych.
Wasilewski zwrócił uwagę, że choć około 1/3 przedsiębiorstw deklaruje wdrażanie innowacji, to poziom inwestycji w Europie nadal pozostaje niewystarczający w porównaniu z globalnymi liderami, zwłaszcza Chinami. W efekcie dystans technologiczny może się pogłębiać.
Prelegent przypomniał podstawowy podział innowacji na produktowe, procesowe, marketingowe i organizacyjne, wskazując jednocześnie na rosnące znaczenie innowacji radykalnych, takich jak technologie wodorowe czy wykorzystanie nanopęcherzyków. W Polsce trwają już pierwsze eksperymenty z ogniwami wodorowymi w zakładach przemysłowych, co może zapoczątkować istotne zmiany w sposobie pozyskiwania energii.
Technologie poprawiające efektywność i bezpieczeństwo
Wśród praktycznych rozwiązań zaprezentowano m.in. jonizację katalityczną powietrza, pozwalającą na eliminację nawet do 99% patogenów (bakterii, wirusów, grzybów) w obecności pracowników. Systemy te działają już w kilkudziesięciu instalacjach w Polsce, znacząco poprawiając bezpieczeństwo produkcji.
Dużo uwagi poświęcono także alternatywnym źródłom energii, w tym wykorzystaniu biomasy z odpadów rolniczych, takich jak pozostałości po zbiorach kukurydzy. Z danych przedstawionych podczas wystąpienia wynika, że 1,2 tony zrębka może wygenerować ok. 1 MW energii elektrycznej oraz niemal 1 MW energii cieplnej, przy niemal zerowym śladzie węglowym.
Kolejnym przykładem była technologia magazynowania energii w postaci sprężonego powietrza. Przy ciśnieniu rzędu 300 barów możliwe jest uzyskanie temperatury nawet -75°C, co pozwala na produkcję taniego chłodu – szczególnie istotnego w branżach wymagających intensywnego chłodzenia, np. przetwórstwa rybnego.
Cyfrowy paszport produktu – nadchodzący standard
Jednym z kluczowych trendów jest wdrażanie tzw. cyfrowego paszportu produktu, który umożliwia pełne śledzenie procesu produkcji – od warunków technologicznych po parametry środowiskowe. Rozwiązanie to jest już stosowane m.in. w sektorze rybnym i może wkrótce stać się obowiązkowe w całej Unii Europejskiej.
Jak zaznaczono, system ten będzie istotnym narzędziem zarówno dla konsumentów, jak i instytucji kontrolnych, a także może stanowić element ochrony europejskiego rynku przed importem produktów niespełniających norm.
Nowe metody przetwarzania żywności
Wasilewski omówił również innowacje w zakresie przetwarzania:
- zimna pasteryzacja (rezonansowa) – pozwalająca zachować wartości odżywcze przy znacząco niższym zużyciu energii,
- puffing (suszenie próżniowe) – proces trwający zaledwie 1–3 minuty, przy niskim zużyciu energii,
- liofilizacja – metoda o wysokiej jakości, ale bardzo energochłonna (3–5 kWh/kg),
- technologia RWD (Refractance Window Drying) – jedna z najbardziej efektywnych energetycznie metod suszenia płynów i półproduktów.
Prelegent wskazał, że koszty produkcji mogą się radykalnie zmieniać – przykładowo cena kilograma liofilizowanych truskawek wzrosła w ostatnich latach z 250–300 zł do nawet 700 zł, głównie z powodu wzrostu cen energii.
Konieczność przyspieszenia transformacji
Podsumowując, Wasilewski podkreślił, że wszystkie zaprezentowane technologie są już dostępne i wdrażane w Polsce, a dodatkowo mogą być współfinansowane ze środków publicznych. Kluczowym wyzwaniem dla przedsiębiorstw pozostaje jednak szybkie dostosowanie się do nadchodzących zmian – zarówno technologicznych, jak i regulacyjnych.
Jak zaznaczył, „ucieczka do przodu” poprzez inwestycje w innowacje będzie niezbędna, szczególnie w kontekście rosnącej konkurencji międzynarodowej oraz potencjalnego napływu tańszych produktów z rynków zewnętrznych.