{"id":8200,"date":"2020-06-10T09:21:24","date_gmt":"2020-06-10T07:21:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.agroindustry.pl\/?p=8200"},"modified":"2020-05-26T09:05:53","modified_gmt":"2020-05-26T07:05:53","slug":"slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/","title":{"rendered":"S\u0142\u00f3d drugim najwa\u017cniejszym surowcem do produkcji piwa"},"content":{"rendered":"<p><strong> mgr in\u017c. Mateusz Gulej <\/strong><\/p>\n<p>g\u0142\u00f3wny piwowar Browaru Stu Most\u00f3w,<\/p>\n<p>doktorant Uniwersytetu Przyrodniczego we Wroc\u0142awiu<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h6><strong>S\u0142\u00f3d jako g\u0142\u00f3wny (po wodzie) surowiec do produkcji piwa<\/strong><\/h6>\n<p>S\u0142\u00f3d (zaraz po wodzie) jest g\u0142\u00f3wnym surowcem do produkcji piwa. Do wytworzenia 100 l piwa o ekstrakcie brzeczki pocz\u0105tkowej 11,0% potrzeba oko\u0142o 17 kg s\u0142odu. Kolokwialnie o piwie m\u00f3wi si\u0119 \u201enap\u00f3j chmielowy\u201d, natomiast chmiel stanowi dodatek, nawet w piwach nowofalowych. Du\u017co trafniejszym okre\u015bleniem by\u0142oby \u201es\u0142odowy chleb w p\u0142ynie\u201d. Czym w takim razie jest s\u0142\u00f3d? To najpro\u015bciej rzecz ujmuj\u0105c, podkie\u0142kowane i wysuszone w okre\u015blonych warunkach ziarno, najcz\u0119\u015bciej j\u0119czmienia. To s\u0142\u00f3d jest (albo b\u0119d\u0105c bardziej dok\u0142adnym: powinien by\u0107) podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em cukr\u00f3w do fermentacji piwa. Odpowiedniej jako\u015bci s\u0142\u00f3d odpowiada za poprawno\u015b\u0107 wszystkich proces\u00f3w warzenia, od zacierania a\u017c po stabilno\u015b\u0107 przechowalnicz\u0105 piwa. S\u0142\u00f3d w bardzo du\u017cej mierze wp\u0142ywa na barw\u0119, smak i aromat piwa. Technologia produkcji i u\u017cycia s\u0142odu jest bardzo skomplikowana, szczeg\u00f3lnie w dzisiejszej, nowoczesnej technologii piwowarskiej.<\/p>\n<h6><strong>J\u0119czmie\u0144 jako surowiec do produkcji s\u0142odu<\/strong><\/h6>\n<p>Najstarsze i najlepiej udokumentowane \u017ar\u00f3d\u0142a informuj\u0105ce o uprawie zb\u00f3\u017c pochodz\u0105 ze staro\u017cytnej Mezopotamii, na terenie kt\u00f3rej odnaleziono gliniane tabliczki ze wskaz\u00f3wkami o siewie j\u0119czmienia i pszenicy oraz u\u017cyciu ich do produkcji chleba i napoju alkoholowego nazywanego <em>murri<\/em>. Do Europy technologia uprawy zb\u00f3\u017c trafi\u0142a wraz z migracj\u0105 ludno\u015bci \u2013 np. w staro\u017cytnej Grecji j\u0119czmie\u0144 stanowi\u0142 podstaw\u0119 diety (Harlan i in., 1979). Ale przez wieki to przede wszystkim pszenica by\u0142a wykorzystywana do produkcji s\u0142odu na cele browarnicze. Piwa produkowane z pszenicy by\u0142y uznawane za szlachetniejsze. Odmian\u0119 przyni\u00f3s\u0142 rok 1516, gdy bawarski ksi\u0105\u017c\u0119 Wilhelm IV ustanowi\u0142 Bawarskie Prawo Czysto\u015bci Piwa, w kt\u00f3rym ustalono, \u017ce jedynymi sk\u0142adnikami piwa mog\u0142y by\u0107: s\u0142\u00f3d j\u0119czmienny, woda i chmiel (dro\u017cd\u017cy w\u00f3wczas nie znano). Przyczyny takiej regulacji nie s\u0105 dzi\u015b jednoznacznie wyja\u015bnione, ale najcz\u0119\u015bciej przyjmuje si\u0119, \u017ce powodem by\u0142y trudno\u015bci\u00a0zaopatrzenia \u00f3wczesnych piekarni w bardziej warto\u015bciowe do wypieku chleba ziarna pszenicy i \u017cyta, a nie zu\u017cywanie ich do produkcji piwa. Paradoksalnie, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to j\u0119czmie\u0144 jest najodpowiedniejszym ziarnem do produkcji s\u0142odu oraz piwa.<a href=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25a.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-8242 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25a.jpg\" alt=\"\" width=\"705\" height=\"309\" srcset=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25a.jpg 1701w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25a-300x131.jpg 300w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25a-768x336.jpg 768w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25a-1024x448.jpg 1024w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25a-150x66.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 705px) 100vw, 705px\" \/><\/a><\/p>\n<p>O przydatno\u015bci j\u0119czmienia do wyrobu piwa zadecydowa\u0142y m.in. wysoka zawarto\u015b\u0107 skrobi oraz fakt, \u017ce plewka jest na sta\u0142e przyro\u015bni\u0119ta do ziarna i nie odpada podczas m\u0142ocki, a p\u00f3\u017aniej podczas s\u0142odowania. Dzi\u0119ki jej obecno\u015bci w \u015brucie s\u0142odowej powstaje naturalna, porowata warstwa fi ltracyjna, przez kt\u00f3r\u0105 przes\u0105cza si\u0119 klarowna brzeczka (Kunze, 1999).<\/p>\n<p>W nowoczesnej technologii produkcji s\u0142odu ziarno j\u0119czmienia jest starannie selekcjonowane. Tylko z najlepszego ziarna j\u0119czmienia mo\u017cna zrobi\u0107 dobrej jako\u015bci s\u0142\u00f3d, a tylko z wy\u015bmienitego s\u0142odu powstanie dobrej jako\u015bci piwo. Dlatego przede wszystkim wykorzystywane s\u0105 najwi\u0119ksze i najwarto\u015bciowsze ziarniaki j\u0119czmienia takie jak odmiany jare i dwurz\u0119dowe, kt\u00f3re uznawane s\u0105 za lepsze od sze\u015bciorz\u0119dowych ozimych. Odmiany o najlepszych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, przeznaczone na cele browarnicze, s\u0105 starannie oceniane i selekcjonowane.<a href=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25b.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-8243 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25b.jpg\" alt=\"\" width=\"390\" height=\"364\" srcset=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25b.jpg 1131w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25b-300x280.jpg 300w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25b-768x717.jpg 768w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25b-1024x956.jpg 1024w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika25b-150x140.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 390px) 100vw, 390px\" \/><\/a><\/p>\n<h6><\/h6>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<h6><strong>Jak oceni\u0107 przydatno\u015b\u0107 j\u0119czmienia do s\u0142odowania?<\/strong><\/h6>\n<p>Do obiektywnej oceny przydatno\u015bci ziarna j\u0119czmienia do cel\u00f3w browarniczych przydatna okazuje si\u0119 opracowana przez Molina-Cano syntetyczna ocena punktowa. Polega ona na ocenie samego ziarna, nast\u0119pnie s\u0142odu z niego wykonanego, a ko\u0144cowo na pozyskaniu w \u015bci\u015ble okre\u015blony spos\u00f3b tzw. brzeczek kongresowych oraz ich fermentacj\u0119. Z takiej metody badawczej korzysta r\u00f3wnie\u017c Centralny O\u015brodek Badania Odmian Ro\u015blin Uprawnych \u2013 COBORU (Go\u0142\u0119biewski i in., 2012). Przy klasyfikacji odmian j\u0119czmienia przyj\u0119to siedem cech opisuj\u0105cych ziarno, s\u0142\u00f3d i brzeczk\u0119:<\/p>\n<ul>\n<li>Parametry ziarna: zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka, energia kie\u0142kowania (procent kie\u0142kuj\u0105cych ziaren).<\/li>\n<li>Parametry s\u0142odu: ekstraktywno\u015b\u0107, liczba Kolbacha (procentowy stosunek rozpuszczonego bia\u0142ka w brzeczce do ca\u0142o\u015bci bia\u0142ka w s\u0142odzie, si\u0142a diastatyczna (sumaryczna aktywno\u015b\u0107 enzym\u00f3w amylolitycznych).<\/li>\n<li>Parametry brzeczki: lepko\u015b\u0107, ostateczny stopie\u0144 odfermentowania.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Warto\u015b\u0107 ka\u017cdego z parametr\u00f3w podzielono na dziewi\u0119\u0107 klas jako\u015bciowych wycenionych w skali od 1 do 9, gdzie liczba 9 oznacza warto\u015b\u0107 najlepsz\u0105, a 1 najgorsz\u0105. Przy podziale na klasy kierowano si\u0119 wymaganiami przemys\u0142u piwowarskiego oraz wynikami uzyskiwanymi w laboratorium.<a href=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika26.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-8244 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika26.jpg\" alt=\"\" width=\"813\" height=\"132\" srcset=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika26.jpg 1980w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika26-300x49.jpg 300w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika26-768x125.jpg 768w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika26-1024x167.jpg 1024w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika26-150x24.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 813px) 100vw, 813px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ka\u017cd\u0105 z odmian kwalifikuje si\u0119 do jednej z sze\u015bciu grup jako\u015bciowych zaproponowanych przez COBORU, poprzez wyliczenie wska\u017anika Q, kt\u00f3ry jest sum\u0105 przemno\u017cenia klasy poszczeg\u00f3lnego parametru jako\u015bciowego przez wsp\u00f3\u0142czynniki \u201ewagowe\u201d. Wg COBORU ekstraktywno\u015b\u0107 w najwi\u0119kszy spos\u00f3b wp\u0142ywa na warto\u015b\u0107 wska\u017anika Q (wsp\u00f3\u0142czynnik 0,4), podczas gdy pozosta\u0142e cechy s\u0105 r\u00f3wnowa\u017cone (0,15). Do s\u0142odowania powinny by\u0107 kierowane tylko najlepsze ziarna j\u0119czmienia browarnego, a wi\u0119c klasyfikowanego do grupy jako\u015bciowej A (bardzo dobra) lub ewentualnie B (dobra do bardzo dobra).\u00a0 Przyk\u0142ad klasyfikacji jednej z odmian j\u0119czmienia przedstawia powy\u017csza tabela.<\/p>\n<h6><strong>Zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka \u2013 najistotniejszy parametr jako\u015bci ziarna j\u0119czmienia <\/strong><\/h6>\n<p>Zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka w ziarnie to parametr, kt\u00f3ry ma zasadnicze znaczenie w ocenie warto\u015bci browarnej ziarna. Zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka w ziarnie j\u0119czmienia przeznaczonego na cele s\u0142odownicze powinna zawiera\u0107 si\u0119 w granicach 9,011,5%. Poziom bia\u0142ka w przewa\u017caj\u0105cym stopniu kszta\u0142towany jest pod wp\u0142ywem \u015brodowiska, ale r\u00f3wnie\u017c zale\u017cy od warunk\u00f3w glebowych, w\u0142a\u015bciwo\u015bci odmian, nawo\u017cenia azotem i terminu siewu (Noworolnik, 2007). Szczeg\u00f3lnie w warunkach uprawy w Polsce cz\u0119stym problem jest zbyt du\u017ca zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka w ziarnie, wynikaj\u0105ca z nadmiaru azotu w glebie oraz z powodu wyst\u0119puj\u0105cych niedobor\u00f3w wody w okresach szczeg\u00f3lnego zapotrzebowania ro\u015blin (Pecio, 2002). Istnieje negatywna korelacja pomi\u0119dzy zawarto\u015bci\u0105 bia\u0142ka a ekstraktywno\u015bci\u0105 s\u0142odu. Zbyt du\u017ca zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka powoduje problemy w czasie s\u0142odowania, zwi\u0105zane z nier\u00f3wnomiernym pobieraniem wody przez ziarnik (Burger i in., 1979). Prowadzi to do zwi\u0119kszenia aktywno\u015bci enzymatycznej, zmniejszenia ekstraktywno\u015bci, zwi\u0119kszenia ilo\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w azotowych, a w rezultacie do zmniejszenia wydajno\u015bci warzelni oraz zm\u0119tnienia, pojawienia si\u0119 osadu i pogorszenia smaku w gotowym piwie (Pecio, 2002). Dlatego ziaren, kt\u00f3re nie maj\u0105 odpowiedniej zawarto\u015bci bia\u0142ka po prostu si\u0119 nie s\u0142oduje.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<h6><strong>Technologia produkcji s\u0142odu<\/strong><\/h6>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27a.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-8245 alignleft\" src=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27a.jpg\" alt=\"\" width=\"317\" height=\"427\" srcset=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27a.jpg 558w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27a-223x300.jpg 223w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27a-111x150.jpg 111w\" sizes=\"auto, (max-width: 317px) 100vw, 317px\" \/><\/a>Tak naprawd\u0119 produkcja s\u0142odu zaczyna si\u0119 ju\u017c na polu, dobieraj\u0105c odpowiednie odmiany ziarna j\u0119czmienia oraz \u015bcis\u0142\u0105 agrotechnik\u0119. Samo s\u0142odowanie sk\u0142ada si\u0119 z wielu etap\u00f3w, a warunki dobierane s\u0105 do typu s\u0142odu, kt\u00f3ry chcemy uzyska\u0107. Najpowszechniej stosowanym s\u0142odem w piwowarstwie jest s\u0142\u00f3d typu pilzne\u0144skiego, nazywany czasem s\u0142odem podstawowym lub normalnym (w odr\u00f3\u017cnieniu do ca\u0142ej gamy s\u0142od\u00f3w specjalnych). Technologia produkcji s\u0142odu pilzne\u0144skiego zosta\u0142a wynaleziona stosunkowo niedawno, na pocz\u0105tku XIX wieku. Wcze\u015bniejsze s\u0142ody charakteryzowa\u0142y si\u0119 zdecydowanie ciemniejsz\u0105 barw\u0105. Dzisiejszy s\u0142\u00f3d pilzne\u0144ski to s\u0142\u00f3d bardzo jasny o barwie ok. 5 EBC (jasnos\u0142omkowa), jego smak i aromat jest czysty, \u0142agodny, zbo\u017cowy, cz\u0119sto kojarzony z delikatn\u0105 nut\u0105 orzechow\u0105 lub ciasteczkow\u0105. Dzi\u0119ki specjalnemu, delikatnemu procesowi suszenia zawiera optymaln\u0105 ilo\u015b\u0107 enzym\u00f3w proteolitycznych, kt\u00f3re rozk\u0142adaj\u0105 zawarte w brzeczce bia\u0142ka oraz amylaz odpowiedzialne za rozk\u0142ad skrobi do fermentowanych cukr\u00f3w.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Poszczeg\u00f3lne etapy produkcji s\u0142odu pilzne\u0144skiego przedstawiono na rysunku 1.<\/p>\n<p>Ziarno j\u0119czmienia oczyszcza si\u0119 z zanieczyszcze\u0144 (np. kamieni, py\u0142u, metali) i sortuje na specjalnych sitach, aby oddzieli\u0107 ziarna innych zb\u00f3\u017c\u00a0i przekaza\u0107 do s\u0142odowania tylko ziarno wyr\u00f3wnane, czyli takie, kt\u00f3re ma grubo\u015b\u0107 powy\u017cej 2,5 mm (Baca, 2004).<\/p>\n<p>Ziarno takie, musi zosta\u0107 zmagazynowane przy wilgotno\u015bci poni\u017cej 13%, w przeciwnym wypadku procesy \u017cyciowe w ziarniakach b\u0119d\u0105 zbyt intensywne i b\u0119dzie dochodzi\u0142o do jego przegrzewania. Oczyszczone i wyr\u00f3wnane ziarno kieruje si\u0119 do kadzi zamoczkowych, gdzie nast\u0119puje ich nawodnienie, np. w systemie powietrzno-wodnym. Przewietrzanie ziarna jest bardzo istotne \u2013 w czasie namaczania ju\u017c rozpoczynaj\u0105 si\u0119 intensywne procesy wzrostu ziarna, co generuje du\u017ce ilo\u015bci ciep\u0142a, kt\u00f3re nale\u017cy odprowadzi\u0107. Do tego ziarno potrzebuje tlenu, niezb\u0119dnego dla zarodka do wzrostu. Schemat takiego moczenia przedstawia rysunek 2. Po zako\u0144czeniu procesu moczenia, wilgotno\u015b\u0107 ziarna powinna wynosi\u0107 oko\u0142o 45%.<\/p>\n<p>Namoczone ziarno pozostawia si\u0119 do kie\u0142kowania \u2013 nowoczesne odmiany j\u0119czmienia kie\u0142kuj\u0105 tylko od trzech do czterech dni (dawniej zajmowa\u0142o to nawet siedem dni). Podczas kie\u0142kowania ziarno nadal nale\u017cy intensywnie przewietrza\u0107, aby je ch\u0142odzi\u0107 i napowietrza\u0107. Dodatkowo, kie\u0142ki maj\u0105 tendencj\u0119 do \u0142\u0105czenia si\u0119 i zawijania, dlatego nale\u017cy je rozdziela\u0107, np. stosuj\u0105c przewracacze \u015blimakowe, albo kie\u0142kuj\u0105c ziarno w obracaj\u0105cych si\u0119 b\u0119bnach. Po kilku dniach, kie\u0142ek li\u015bcieniowy w ziarnie powinien urosn\u0105\u0107 do 2\/3 &#8211; 3\/4 d\u0142ugo\u015bci ziarna \u2013 jest to znak, \u017ce procesy \u017cyciowe zasz\u0142y odpowiednio daleko. Nie mo\u017cna dopu\u015bci\u0107, aby li\u015bcie\u0144 wyr\u00f3s\u0142 ponad ziarno \u2013 to tzw. huzary, czyli oznaki zbyt intensywnego wzrostu j\u0119czmienia. Zapach na tym etapie jest bardzo charakterystyczny \u2013 skie\u0142kowany, mokry s\u0142\u00f3d intensywnie pachnie\u2026 \u015bwie\u017cym og\u00f3rkiem. Niedopuszczalne s\u0105 aromaty kwa\u015bne, st\u0119ch\u0142e lub obce.<a href=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27b.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-8246 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27b.jpg\" alt=\"\" width=\"511\" height=\"437\" srcset=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27b.jpg 1134w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27b-300x257.jpg 300w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27b-768x657.jpg 768w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27b-1024x876.jpg 1024w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika27b-150x128.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 511px) 100vw, 511px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bardzo istotnym procesem jest suszenie. Jest ono podzielone na dwa etapy: etap wi\u0119dni\u0119cia, gdzie stosuje si\u0119 bardzo \u0142agodne warunki suszenia oraz etap dosuszania lub pra\u017cenia, gdzie temperatura jest zdecydowanie wi\u0119ksza. W pierwszym etapie nale\u017cy uwa\u017ca\u0107, aby nie dezaktywowa\u0107 powsta\u0142ych w procesie wzrostu enzym\u00f3w. Dlatego nale\u017cy obni\u017cy\u0107 wilgotno\u015b\u0107 s\u0142odu z ok. 40% do 10-12% w bardzo \u0142agodnych warunkach, poni\u017cej 50\u00b0C. Wilgotna skrobia, w po\u0142\u0105czeniu z wysok\u0105 temperatur\u0105 kleikuje, tworz\u0105c twardy, szklisty s\u0142\u00f3d, nieprzydatny w browarnictwie. Poni\u017cej 12% wilgotno\u015bci mo\u017cna podnie\u015b\u0107 warunki suszenia, do maksymalnie 82\u00b0C przy jasnym s\u0142odzie pilzne\u0144skim, aby obni\u017cy\u0107 zawarto\u015b\u0107 wody poni\u017cej 5%, co pozwoli przerwa\u0107 proces kie\u0142kowania, gdzie ziarno obumiera i przestaje oddycha\u0107. Niska wilgotno\u015b\u0107 utrwala te\u017c s\u0142\u00f3d i chroni go przed ple\u015bnieniem.<\/p>\n<p>Przy technologii produkcji s\u0142od\u00f3w specjalnych, takich jak s\u0142ody karmelowe, czekoladowe czy barwi\u0105ce, temperatura dosuszania jest wy\u017csza, powy\u017cej 100\u00b0C, gdzie intensywnie produkowane s\u0105 tzw. zwi\u0105zki reakcji Maillarda, czyli efekt nast\u0119puj\u0105cych po sobie reakcji pomi\u0119dzy cukrami redukuj\u0105cymi a aminokwasami, peptydami lub bia\u0142kami zawieraj\u0105cymi woln\u0105 grup\u0119 aminow\u0105, kt\u00f3re prowadz\u0105 do utworzenia licznej grupy nowych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych. Proces ten nazywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nieenzymatycznym br\u0105zowieniem \u017cywno\u015bci. Powstaj\u0105 w jego efekcie zwi\u0105zki aromatyczne, kojarzone przez nas z zapachem pieczonego chleba, ciasteczek czy toffi. Zwi\u0105zki te maj\u0105 te\u017c ciemniejsz\u0105 barw\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich ma bardzo pozytywny wp\u0142yw na w\u0142a\u015bciwo\u015bci przechowalnicze, wykazuj\u0105c dzia\u0142anie przeciwutleniaj\u0105ce\u00a0(to dlatego ciemniejsze piwa nieco lepiej si\u0119 przechowuj\u0105) (Michalska, i in. 2007). Niestety cze\u015b\u0107 z tych zwi\u0105zk\u00f3w ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci rakotw\u00f3rcze, tak jak okryty z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 akrylamid, powstaj\u0105cy w temperaturze powy\u017cej 180\u00b0C. Tak wysok\u0105 (i wy\u017csz\u0105 temperatur\u0119) stosuje si\u0119 w produkcji s\u0142od\u00f3w karmelowych i palonych, gdzie dochodzi do karmelizacji cukr\u00f3w, a wr\u0119cz ich spalenia. Dzieje si\u0119 to w b\u0119bnach pra\u017calniczych, gdzie w procesie podobnym do pra\u017cenia kawy, pra\u017cy si\u0119 s\u0142\u00f3d. W im wy\u017cszej temperaturze i przez im d\u0142u\u017cszy czas wykonuje si\u0119 pra\u017cenie, tym ciemniejszy s\u0142\u00f3d uzyskamy. Barw\u0119 s\u0142od\u00f3w j\u0119czmiennych i ich zastosowanie zaprezentowano w tabeli 5.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<h6><strong><a href=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika28.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-8247 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika28.jpg\" alt=\"\" width=\"677\" height=\"729\" srcset=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika28.jpg 1983w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika28-279x300.jpg 279w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika28-768x827.jpg 768w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika28-951x1024.jpg 951w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2_2020_AGRO_prografika28-139x150.jpg 139w\" sizes=\"auto, (max-width: 677px) 100vw, 677px\" \/><\/a>S\u0142\u00f3d nie tylko z j\u0119czmienia <\/strong><\/h6>\n<p>S\u0142odowa\u0107 mo\u017cna w zasadzie ka\u017cdy rodzaj ziarna. Nie dziwi\u0105 nas s\u0142ody pszeniczne, owsiane czy \u017cytnie, wykorzystywane w wielu piwach g\u00f3rnej fermentacji. Ma\u0142o kto jednak s\u0142ysza\u0142 o bezglutenowych s\u0142odach sorgo (szeroko stosowanych w Afryce), czy s\u0142odach gryczanych i pszen\u017cytnich. W katedrze Technologii Fermentacji i Zb\u00f3\u017c Uniwersytetu Przyrodniczego we Wroc\u0142awiu wykonywano nawet pr\u00f3by s\u0142odowania nagich (nieoplewionych) ziaren zb\u00f3\u017c, a tak\u017ce soi, soczewicy, ciecierzycy, \u0142ubinu, grochu, gorczycy, lucerny czy wyki. Oczywiste jest, \u017ce takie nietypowe s\u0142ody nigdy nie b\u0119d\u0105 stanowi\u0142y podstawy do produkcji piwa, ale mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 ciekawym dodatkiem w zasypach lub przy produkcji \u017cywno\u015bci funkcjonalnej.<\/p>\n<h6><strong>S\u0142ody w\u0119dzone<\/strong><\/h6>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/85b05cff-a257-43e4-aff0-20f8baec7a46.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-8221\" src=\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/85b05cff-a257-43e4-aff0-20f8baec7a46.jpg\" alt=\"\" width=\"383\" height=\"255\" srcset=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/85b05cff-a257-43e4-aff0-20f8baec7a46.jpg 7360w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/85b05cff-a257-43e4-aff0-20f8baec7a46-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/85b05cff-a257-43e4-aff0-20f8baec7a46-768x513.jpg 768w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/85b05cff-a257-43e4-aff0-20f8baec7a46-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/85b05cff-a257-43e4-aff0-20f8baec7a46-150x100.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 383px) 100vw, 383px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ciekawostk\u0105 jest fakt, \u017ce w zasadzie ka\u017cde starodawne s\u0142ody by\u0142y nieco w\u0119dzone. Suszono je wszak\u017ce na sitach lub rusztach opalanych drewnem b\u0105d\u017a torfem. Nie dziwne wi\u0119c, \u017ce po dzi\u015b dzie\u0144 przetrwa\u0142y style piwne w kt\u00f3rych zapach dymu jest wyczuwalny, a czasem wr\u0119cz dominuj\u0105cy. Warto zwr\u00f3ci\u0107 tutaj uwag\u0119 na jedyny polski styl piwa, czyli piwo grodziskie, z d\u0142ug\u0105, niemal 700-letni\u0105 histori\u0105. Charakterystycznym surowcem u\u017cywanym w produkcji tego piwa jest s\u0142\u00f3d pszeniczny suszony na dymie z drewna d\u0119bowego, nadaj\u0105cy charakterystycznego w\u0119dzonego aromatu dymu ogniskowego oraz peklowanej szyki. S\u0142ody mo\u017cna w\u0119dzi\u0107 z u\u017cyciem r\u00f3\u017cnorakich surowc\u00f3w do wytwarzania dymu, tak\u017ce torfu \u00b1 taki s\u0142\u00f3d charakteryzuje si\u0119 wyra\u017anym fenolowym aromatem, kojarzonym ze szkock\u0105 whisky, ale r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3rymi gatunkami piwa (jak np. peated imperial stout).<\/p>\n<h6><strong>Surowce nies\u0142odowane<\/strong><\/h6>\n<p>Z powy\u017cszego opisu produkcji s\u0142od\u00f3w mo\u017cna wysnu\u0107 przede wszystkim kilka wniosk\u00f3w: produkcja s\u0142odu jest czasoch\u0142onna, pracoch\u0142onna, a co za tym idzie \u2013 droga. Okazuje si\u0119, \u017ce w dobrej jako\u015bci s\u0142odzie pilzne\u0144skim znajduje si\u0119 wi\u0119cej enzym\u00f3w, ani\u017celi jest potrzebne do zacierania. Odkryto wi\u0119c, \u017ce mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 s\u0142odu surowcami nies\u0142odowanymi, kt\u00f3re obni\u017c\u0105 koszty produkcji. Bez stosowania preparat\u00f3w enzymatycznych mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 nawet do 40% s\u0142odu surowcem nies\u0142odowanym. Ocenia si\u0119, \u017ce nawet oko\u0142o 80-90% \u015bwiatowej produkcji piwa wykorzystuje takie praktyki (Salamon, 2013). Dob\u00f3r typu surowca nies\u0142odowanego zwykle wynika z dost\u0119pno\u015bci uprawianego w danym regionie czy te\u017c kraju zbo\u017ca (Poreda i in., 2014). Na terenie Polski najcz\u0119\u015bciej wykorzystuje si\u0119 syropy skrobiowe, oraz produkty przemia\u0142u kukurydzy, kt\u00f3re jednak z uwagi na sw\u00f3j profil surowcowy w istotny spos\u00f3b wp\u0142ywaj\u0105 na cechy brzeczek i piw wykorzystanych z ich udzia\u0142em. Niestety w spos\u00f3b negatywny \u2013 produkcja oparta na surowcach nies\u0142odowanych nastr\u0119cza wielu problem\u00f3w technologicznych, szczeg\u00f3lnie z fermentacj\u0105, a produkt ko\u0144cowy zawsze b\u0119dzie mniej szlachetny.<\/p>\n<h6><strong>Wysokobia\u0142kowe s\u0142ody oraz surowce nies\u0142odowane <\/strong><\/h6>\n<p>Ciekawym trendem jest wykorzystywanie surowc\u00f3w wysokobia\u0142kowych przy produkcji nowofalowych piw rzemie\u015blniczych. Do tej pory piwowarzy ustrzegali si\u0119 du\u017cej ilo\u015bci bia\u0142ka w ziarnach, kt\u00f3re utrudnia procesy filtracyjne na warzelni oraz powoduje zm\u0119tnienia. Wyj\u0105tkiem by\u0142y piwa pszeniczne, tj. hefeweizen czy witbier, gdzie bia\u0142kowe zm\u0119tnienia by\u0142y wyznacznikami stylu. W ostatnich latach obserwujemy rozkwit stylu new england (vermont) IPA, kt\u00f3ry charakteryzuje si\u0119 wyra\u017anym bia\u0142kowym zm\u0119tnieniem. Tak intensywne zamglenie, charakterystyczne bardziej dla sok\u00f3w owocowych ni\u017c piwa, osi\u0105ga si\u0119 m.in. poprzez zastosowanie w zasypie surowc\u00f3w o bardzo wysokiej zawarto\u015bci bia\u0142ka \u2013 s\u0142odu pszenicznego czy owsianego, a kiedy chce si\u0119 uzyska\u0107 szczeg\u00f3lnie jasn\u0105 barw\u0119 \u2013 p\u0142atk\u00f3w owsianych i pszennych. Zauwa\u017cono, \u017ce zm\u0119tnione piwa charakteryzuj\u0105 si\u0119 intensywniejszym aromatem chmielowym, cz\u0119\u015bciowo przez to, \u017ce w zawiesistym piwie zatrzymywane s\u0105 cz\u0105stki lupuliny z olejkami chmielowymi, ale nie bez powodu pozostaje r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce te piwa nieco wolniej si\u0119 utleniaj\u0105. Wp\u0142yw na to ma odkryty ca\u0142kiem niedawno fakt w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwutleniaj\u0105cych niekt\u00f3rych bia\u0142ek znajduj\u0105cych si\u0119 w piwie (Wu i in. 2012). Na razie badania te dotycz\u0105 przede wszystkim j\u0119czmienia, ale prace nad proteomem surowc\u00f3w piwowarskich nadal trwaj\u0105, a ju\u017c teraz piwowarzy poszukuj\u0105 wysokobia\u0142kowych, dobrych jako\u015bciowo surowc\u00f3w do warzenia m\u0119tnych piw typu IPA, kt\u00f3rych w naszym kraju wbrew pozorom brakuje.<\/p>\n<p><!--nextpage--><br \/>\nLiteratura<br \/>\n1. Baca E. Towaroznawcza i technologiczna ocena j\u0119czmienia i s\u0142odu. 2004. Wydawnictwo SGGW, Warszawa.<br \/>\n2. Burger W. C., Wesenberg D. M., Carden J. E., Pawlisch P. E. 1979. Protein content and composition of Karl and related barleys. Crop Sci.: 19, 235 \u2014 238.<br \/>\n3. COBORU. 2010. Diariusz Centralnego O\u015brodka Badania Ro\u015blin Uprawnych. S\u0142upia Wielka.<br \/>\n4. Go\u0142\u0119biewski D., Myszka K., Burek J., Ma\u0144kowski D., Boros D. 2012. Badanie zmienno\u015bci genetycznej i wp\u0142ywu \u015brodowiska na cechy determinuj\u0105ce warto\u015b\u0107 browarn\u0105 ziarna rod\u00f3w j\u0119czmienia jarego w\u0142\u0105czonych do bada\u0144 przedrejestrowych w 2011 roku. Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Ro\u015blin: 26, 19-31.<br \/>\n5. Harlan, J. R. 1979. Barley: Origin, Botany, Culture, Winter Hardiness, Genetics, Utilization, Pests. USDA Agriculture Handbooks: 338, 10-36.<br \/>\n6. Kunze W. Technologia piwa i s\u0142odu. 1999. Piwochmiel Sp\u00f3\u0142ka z o.o.<br \/>\n7. M. J. Wu, P.J. Rogers,F.M. Clarke. (2012). 125th Anniversary Review: The role of proteinsin beerredoxstability. Journal of the Institute of Brewing, 118, 1\u201311.<br \/>\n8. Michalska A., Zieli\u0144ski H., 2007. Produkty reakcji maillarda w \u017cywno\u015bci. \u017bywno\u015b\u0107. Nauka. Technologia. Jako\u015b\u0107, 51, 5 \u2013 16.<br \/>\n9. Molina-Cano J.L. 1987. The EBC Barley and Malt Committee Index for the evaluation of malting quality in barley and use in breeding. Plant Breeding: 98, 249-256.<br \/>\n10. Noworolnik K.. 2007. Kszta\u0142towanie jako\u015bci ziarna j\u0119czmienia jarego browarnego poprzez zabiegi agrotechniczne. Studia i raporty IUNG-PIG: Agrotechnika: 9, 65-75.<br \/>\n11. Pecio A. 2002. \u015arodowiskowe i agrotechniczne uwarunkowania wielko\u015bci i jako\u015bci plonu ziarna j\u0119czmienia browarnego. Fragmenta Agronomica: 4(76), 7-11.<br \/>\n12. Poreda, A., Czarnik, A., Zdaniewicz, M., Jakubowski, M., Antkiewicz, P. 2014. Corn grist adjunct- application an infl uence on the brewing process and beer quality. J. Inst. Brew: 120, 77-81.<br \/>\n13. Salamon, A. 2013. Zalety i wady stosowania surowc\u00f3w nies\u0142odowanych w aspekcie jako\u015bci piwa. Przemys\u0142 Fermentacyjny: 12, 7-10.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>mgr in\u017c. Mateusz Gulej g\u0142\u00f3wny piwowar Browaru Stu Most\u00f3w, doktorant Uniwersytetu Przyrodniczego we Wroc\u0142awiu &nbsp; S\u0142\u00f3d jako g\u0142\u00f3wny (po wodzie) surowiec do produkcji piwa S\u0142\u00f3d (zaraz po wodzie) jest g\u0142\u00f3wnym surowcem do produkcji piwa. Do wytworzenia 100 l piwa o ekstrakcie brzeczki pocz\u0105tkowej 11,0% potrzeba oko\u0142o 17 kg s\u0142odu. Kolokwialnie o piwie m\u00f3wi si\u0119 \u201enap\u00f3j [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":8215,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,48],"tags":[963,964],"class_list":["post-8200","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-browarnictwo","category-polecamy","tag-mateusz-gulej","tag-slod"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.2.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>S\u0142\u00f3d drugim najwa\u017cniejszym surowcem do produkcji piwa | bikotech.pl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"S\u0142\u00f3d drugim najwa\u017cniejszym surowcem do produkcji piwa | bikotech.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"mgr in\u017c. Mateusz Gulej g\u0142\u00f3wny piwowar Browaru Stu Most\u00f3w, doktorant Uniwersytetu Przyrodniczego we Wroc\u0142awiu &nbsp; S\u0142\u00f3d jako g\u0142\u00f3wny (po wodzie) surowiec do produkcji piwa S\u0142\u00f3d (zaraz po wodzie) jest g\u0142\u00f3wnym surowcem do produkcji piwa. Do wytworzenia 100 l piwa o ekstrakcie brzeczki pocz\u0105tkowej 11,0% potrzeba oko\u0142o 17 kg s\u0142odu. Kolokwialnie o piwie m\u00f3wi si\u0119 \u201enap\u00f3j [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"bikotech.pl\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-06-10T07:21:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-05-26T07:05:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/dd68dfd4-c6cc-4675-b2e8-50aa7c6357c4-683x1024.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"natalia\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"natalia\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/\",\"url\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/\",\"name\":\"S\u0142\u00f3d drugim najwa\u017cniejszym surowcem do produkcji piwa | bikotech.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-06-10T07:21:24+00:00\",\"dateModified\":\"2020-05-26T07:05:53+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/124b5638088dc1c6cea6a124c315652f\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/\"]}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/\",\"name\":\"bikotech.pl\",\"description\":\"Innowacje, \u015brodowisko, technologie  - prosto i z sensem o przemy\u015ble spo\u017cywczym\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/124b5638088dc1c6cea6a124c315652f\",\"name\":\"natalia\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bcf5457ae7578bc3030504001458ed6f84a959faa4b8579d74aa81e4fc16a71?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bcf5457ae7578bc3030504001458ed6f84a959faa4b8579d74aa81e4fc16a71?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"natalia\"},\"url\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/author\/natalia\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"S\u0142\u00f3d drugim najwa\u017cniejszym surowcem do produkcji piwa | bikotech.pl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/","next":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/2\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"S\u0142\u00f3d drugim najwa\u017cniejszym surowcem do produkcji piwa | bikotech.pl","og_description":"mgr in\u017c. Mateusz Gulej g\u0142\u00f3wny piwowar Browaru Stu Most\u00f3w, doktorant Uniwersytetu Przyrodniczego we Wroc\u0142awiu &nbsp; S\u0142\u00f3d jako g\u0142\u00f3wny (po wodzie) surowiec do produkcji piwa S\u0142\u00f3d (zaraz po wodzie) jest g\u0142\u00f3wnym surowcem do produkcji piwa. Do wytworzenia 100 l piwa o ekstrakcie brzeczki pocz\u0105tkowej 11,0% potrzeba oko\u0142o 17 kg s\u0142odu. Kolokwialnie o piwie m\u00f3wi si\u0119 \u201enap\u00f3j [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/","og_site_name":"bikotech.pl","article_published_time":"2020-06-10T07:21:24+00:00","article_modified_time":"2020-05-26T07:05:53+00:00","og_image":[{"width":683,"height":1024,"url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/dd68dfd4-c6cc-4675-b2e8-50aa7c6357c4-683x1024.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"natalia","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"natalia","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/","url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/","name":"S\u0142\u00f3d drugim najwa\u017cniejszym surowcem do produkcji piwa | bikotech.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website"},"datePublished":"2020-06-10T07:21:24+00:00","dateModified":"2020-05-26T07:05:53+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/124b5638088dc1c6cea6a124c315652f"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2020\/06\/10\/slod-drugim-najwazniejszym-surowcem-do-produkcji-piwa\/"]}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website","url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/","name":"bikotech.pl","description":"Innowacje, \u015brodowisko, technologie  - prosto i z sensem o przemy\u015ble spo\u017cywczym","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.bikotech.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/124b5638088dc1c6cea6a124c315652f","name":"natalia","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bcf5457ae7578bc3030504001458ed6f84a959faa4b8579d74aa81e4fc16a71?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bcf5457ae7578bc3030504001458ed6f84a959faa4b8579d74aa81e4fc16a71?s=96&d=mm&r=g","caption":"natalia"},"url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/author\/natalia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8200"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8249,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8200\/revisions\/8249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}