\n
![\"\"](\"http:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/fota_mikrobiologia.jpg\")
<\/p>\nTworzenie biofilm\u00f3w i problemy eksploatacyjne<\/strong><\/h6>\nBiofilmy w systemach wodnych tworz\u0105 najcz\u0119\u015bciej bakterie heterotroficzne, ale mog\u0105 w nich tak\u017ce wyst\u0119powa\u0107 grzyby i organizmy wy\u017csze, np. nicienie, larwy, pierwotniaki lub ma\u0142e skorupiaki. Powstawanie biofilm\u00f3w czyli tzw. \u201eobrost\u00f3w biologicznych\u201d to zjawisko do\u015b\u0107 cz\u0119ste, jednak g\u0142\u00f3wnym powodem, dla kt\u00f3rego wiele zak\u0142ad\u00f3w wodno-kanalizacyjnych zwraca uwag\u0119 na wyst\u0119powanie biofilm\u00f3w jest pojawiaj\u0105cy si\u0119 wzrost liczby oznaczanych bakterii grupy coli. Te wska\u017aniki stanu sanitarnego wody towarzysz\u0105 innym bakteriom heterotroficznym tworz\u0105cym biofilmy.
\nWieloletnie badania prowadzone w Instytucie Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Politechniki \u0141\u00f3dzkiej wykaza\u0142y, \u017ce wyst\u0119powanie bakterii z grupy coli w wodzie mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zane z szeregiem czynnik\u00f3w fizykochemicznych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najwa\u017cniejsze s\u0105: spos\u00f3b uzdatniania wody, jej temperatura, rodzaj \u015brodka dezynfekuj\u0105cego, poziom przyswajalnego w\u0119gla organicznego (ang. assimilable organic carbon, AOC), rodzaj materia\u0142u instalacyjnego oraz procesy korozyjne.
\nWyniki wielu bada\u0144 sugeruj\u0105, \u017ce procesy uzdatniania, polegaj\u0105ce m.in. na filtracji, mog\u0105 stymulowa\u0107 powstawanie obrost\u00f3w biologicznych. Dotyczy to zar\u00f3wno niew\u0142a\u015bciwie dobranego materia\u0142u filtracyjnego, jak i innych pope\u0142nianych b\u0142\u0119d\u00f3w, np. braku skutecznej kontroli pracy filtr\u00f3w, zbyt rzadkiej wymiany materia\u0142\u00f3w filtracyjnych, itp. Wyst\u0119powanie bakterii grupy coli mo\u017ce by\u0107 stosunkowo wysokie, gdy temperatura wody przekracza warto\u015b\u0107 15\u00b0C, chocia\u017c szczepy bakterii, charakterystyczne dla danego systemu wodnego, s\u0105 przystosowane do wzrostu w ni\u017cszych temperaturach.
\nChlorowanie to standardowy spos\u00f3b dezynfekcji wody. Celem tego procesu jest zniszczenie wszelkich form bakterii oraz wirus\u00f3w obecnych w wodzie. Zwykle stosuje si\u0119 dezynfekcj\u0119 podchlorynem, rzadziej gazowym chlorem lub chloramin\u0105. Zastosowanie tych zwi\u0105zk\u00f3w budzi kontrowersje, gdy\u017c udowodniono, \u017ce r\u00f3\u017cne \u015brodki dezynfekuj\u0105ce mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b z istniej\u0105cymi biofilmami. Wolny chlor atakuje b\u0142on\u0119 cytoplazmatyczn\u0105 kom\u00f3rek bakterii gramujemnych, a to powinno zwi\u0119ksza\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 kom\u00f3rek na czynniki \u015brodowiskowe. Jednak\u017ce przenikanie wolnego chloru przez matryc\u0119 biofilmu jest niestety ograniczone przez kr\u00f3tki czas reakcji. Dodatkowo, wolny chlor reaguje ze zwi\u0105zkami organicznymi tworz\u0105c trihalometany, kwasy haloorganiczne, haloacetonitryle, wykazuj\u0105ce silne dzia\u0142anie rakotw\u00f3rcze.
\nBadania naukowe daj\u0105 podstawy do hipotezy, \u017ce np. chloraminy lepiej przenikaj\u0105 do biofilmu w systemach dystrybucji wody i efektywniej inaktywuj\u0105 kom\u00f3rki bakterii. Monitoring system\u00f3w wody pitnej wykaza\u0142 wyst\u0119powanie bakterii grupy coli nawet gdy resztki wolnego chloru przekracza\u0142y 10-krotnie warto\u015bci dopuszczalne, tzn. utrzymywa\u0142y si\u0119 w systemie dystrybucji na poziomie 2 – 2,5 mg\/L. Zmiana \u015brodka dezynfekuj\u0105cego w tym systemie na chloraminy spowodowa\u0142a wyra\u017an\u0105 redukcj\u0119 liczby pr\u00f3bek dodatnich dla oznaczanych bakterii coli.
\nOpr\u00f3cz rodzaju \u015brodka dezynfekuj\u0105cego, tak\u017ce resztkowa ilo\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w chloru utrzymywana na ko\u0144cu systemu dystrybucji mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na liczb\u0119 oznaczanych bakterii grupy coli. Uk\u0142ady, kt\u00f3re utrzymywa\u0142y poziom wolnego chloru poni\u017cej 0,2 mg\/L, lub monochloraminy poni\u017cej 0,5 mg\/L, wykazywa\u0142y mniejsz\u0105 stabilno\u015b\u0107 mikrobiologiczn\u0105 w por\u00f3wnaniu do system\u00f3w, w kt\u00f3rych utrzymywano wy\u017csze st\u0119\u017cenia \u015brodk\u00f3w dezynfekcyjnych.
\nSamo utrzymanie na okre\u015blonym poziomie \u015brodka dezynfekuj\u0105cego mo\u017ce nie zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwa mikrobiologicznego wody. Woda zawieraj\u0105ca wysoki poziom AOC trudniej podlega procesom dezynfekcji. W wodach chlorowanych z poziomem AOC wy\u017cszym ni\u017c 100 \u03bcg\/L odnotowano znacznie wi\u0119cej pr\u00f3b wykazuj\u0105cych obecno\u015b\u0107 bakterii grupy coli. Niezale\u017cnie od efekt\u00f3w dezynfekcji, wysoki poziom AOC mo\u017ce stymulowa\u0107 wzrost bakterii w systemie dystrybucji wody. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce obecno\u015b\u0107 AOC nie determinuje wyst\u0119powania bakterii grupy coli w wodzie pitnej, a jest tylko jednym z czynnik\u00f3w stymuluj\u0105cych wzrost tych mikroorganizm\u00f3w w instalacjach wodnych.
\nRodzaj materia\u0142u instalacyjnego, a tak\u017ce nagromadzenie produkt\u00f3w korozji mo\u017ce radykalnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na tworzenie biofilm\u00f3w w systemach wody pitnej. Produkty korozji reaguj\u0105 np. z resztkowym chlorem, tym samym obni\u017caj\u0105c jego st\u0119\u017cenie w \u015brodowisku wodnym. Niskie st\u0119\u017cenie tego \u015brodka dezynfekuj\u0105cego uniemo\u017cliwia przedostawanie si\u0119 chloru do biofilmu i obni\u017ca efektywno\u015b\u0107 jego dzia\u0142ania. Zwi\u0119kszenie dawki inhibitor\u00f3w korozji, opartej np. na fosforanach, mo\u017ce pom\u00f3c w zmniejszeniu szybko\u015bci proces\u00f3w korozyjnych.
\nWarto zaznaczy\u0107, \u017ce miejscowe uszkodzenia w materiale instalacyjnym mog\u0105 stanowi\u0107 swoiste siedliska – nisze ochronne dla rozwoju bakterii. Powstawanie np. w\u017cer\u00f3w w rurach metalowych mo\u017ce by\u0107 przyspieszone przez wysoki poziom chlork\u00f3w i siarczan\u00f3w. Stosunek poziomu chlork\u00f3w i siarczan\u00f3w do wodorow\u0119glan\u00f3w, znany jako tzw. wska\u017anik Larsona, mo\u017ce wskazywa\u0107 na tendencje instalacji do korozji w\u017cerowej. Warto\u015b\u0107 wspomnianego indeksu Larsona mo\u017ce zmienia\u0107 si\u0119 sezonowo, najwy\u017cszy poziom osi\u0105gaj\u0105c w miesi\u0105cach letnich, kiedy temperatura wody w instalacjach wody ulega zwykle podwy\u017cszeniu.
\nSam rodzaj materia\u0142u instalacyjnego mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na sk\u0142ad i aktywno\u015b\u0107 populacji biofilmu. Badania wykaza\u0142y, \u017ce biofilmy tworz\u0105 si\u0119 szybciej na powierzchniach \u017celaznych ni\u017c na plastikowych rurach z PVC. Powierzchnia materia\u0142u wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na charakter jako\u015bciowy zbiorowisk organizm\u00f3w obecnych w biofilmie. Na materia\u0142ach metalowych oznacza si\u0119 bardziej r\u00f3\u017cnorodn\u0105 populacj\u0119 drobnoustroj\u00f3w w por\u00f3wnaniu do rur z tworzyw sztucznych. Post\u0119puj\u0105ca korozja chemiczna i mikrobiologiczna wp\u0142ywa na zmniejszenie wytrzyma\u0142o\u015bci przewod\u00f3w, zmniejsza ich przepustowo\u015b\u0107 oraz stwarza dogodne warunki dla bytowania organizm\u00f3w na porowatej, skorodowanej powierzchni.<\/p>\n
Jak walczy\u0107 z biofilmem?<\/strong><\/h6>\nDojrza\u0142e formy biofilmu na powierzchniach materia\u0142\u00f3w instalacyjnych w systemach wodnych s\u0105 cz\u0119sto bardzo trudne do usuni\u0119cia. Ponadto dzia\u0142anie na b\u0142ony biologiczne nieskutecznymi \u015brodkami dezynfekuj\u0105cymi mo\u017ce nawet wzmaga\u0107 proces adhezji i dodatni\u0105 selekcj\u0119 opornych kom\u00f3rek. Warto tu wspomnie\u0107, \u017ce kom\u00f3rki tworz\u0105ce biofilm s\u0105 nawet 1000 razy bardziej oporne na \u015brodki dezynfekcyjne ni\u017c kom\u00f3rki wolno\u017cyj\u0105ce, planktonowe.
\nKlasyczne metody dzia\u0142aj\u0105ce biofilmowo to klasyczne procesy higienizacyjne, w kt\u00f3rych mechanicznie usuwa si\u0119 warstwy zanieczyszcze\u0144 biologicznych i chemicznych za pomoc\u0105 szczotkowania, skrobania lub zastosowania si\u0142 hydrodynamicznych. Zwi\u0119kszenie intensywno\u015bci usuwania zanieczyszcze\u0144 w procesie mycia mo\u017cna uzyska\u0107 stosuj\u0105c elastyczne silikonowe elementy przepychaj\u0105ce, tzw. \u201e\u015bwinki\u201d (ang. pigging system; PS), dzi\u0119ki kt\u00f3rym przewody instalacyjne s\u0105 skuteczniej opr\u00f3\u017cniane. Ka\u017cdy taki p\u00f3\u0142elastyczny element, o \u015brednicy odpowiedniej dla czyszczonej instalacji, umo\u017cliwia skuteczne czyszczenie ruroci\u0105gu, nie uszkadzaj\u0105c przy tym powierzchni wewn\u0119trznych rur. \u201e\u015awinki\u201d przystosowane s\u0105 do pracy r\u00f3wnie\u017c ze zwyk\u0142ymi kolanami o standardowym promieniu, a ca\u0142y proces czyszczenia jest na bie\u017c\u0105co monitorowany przez przep\u0142ywomierze i charakterystyki ci\u015bnie\u0144, co pozwala \u015bledzi\u0107 i nadzorowa\u0107 post\u0119p prac. Pigging mo\u017ce by\u0107 stosowany do czyszczenia ruroci\u0105g\u00f3w o znacznych d\u0142ugo\u015bciach, przy wyst\u0119powaniu uporczywych zabrudze\u0144. Jest to r\u00f3wnie\u017c rozwi\u0105zanie ekologiczne i przyjazne dla \u015brodowiska, gdy\u017c umo\u017cliwia zmniejszenie st\u0119\u017ce\u0144 \u015brodk\u00f3w myj\u0105cych.
\nW przypadku usuwania starych warstw biologicznych, cz\u0119sto tworz\u0105cych ju\u017c tzw. kamie\u0144 biologiczny z dwuwarto\u015bciowymi kationami metali wyst\u0119puj\u0105cych w wodzie Ca (II) i Mg(II), najskuteczniejsz\u0105 metod\u0105 jest stosowanie mieszanin enzym\u00f3w: amylaz, proteaz, lipaz, kt\u00f3re hydrolizuj\u0105 wi\u0105zania odpowiednich zwi\u0105zk\u00f3w polimerowych, buduj\u0105cych matryc\u0119 biofilmu. Umo\u017cliwiaj\u0105 one tym samym lepszy dost\u0119p \u015brodkom myj\u0105cym i dezynfekuj\u0105cym do g\u0142\u0119bszych warstw biofilmu. Enzymy przekszta\u0142caj\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 materi\u0119 organiczn\u0105 w ma\u0142e, \u0142atwo usuwalne cz\u0105steczki oraz \u2013 co bardzo wa\u017cne \u2013 dzia\u0142aj\u0105 synergistycznie ze standardowymi preparatami przeznaczonymi do proces\u00f3w higienizacyjnych.
\nTworzenie biofilm\u00f3w oraz procesy korozyjne powoduj\u0105 istotne zmiany strukturalne oraz chemiczne w materiale instalacyjnym, W efekcie materia\u0142 techniczny r\u00f3\u017cni si\u0119 znacznie po czasie eksploatacji na powierzchni i w g\u0142\u0119bszych warstwach. Niezale\u017cnie od zastosowanego materia\u0142u zawsze istnieje ryzyko pogorszenia si\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci mechanicznych i hydraulicznych przewod\u00f3w instalacji wodnych.<\/p>\n
warto zapami\u0119ta\u0107<\/h6>\n
Zrozumienie roli i funkcjonowania biofilm\u00f3w powinno stanowi\u0107 podstaw\u0119 bada\u0144 nad opracowaniem skutecznych metod utrudniaj\u0105cych tworzenie biofilm\u00f3w w warunkach przemys\u0142owych. Jedn\u0105 ze strategii przeciwdzia\u0142aj\u0105cej tworzeniu biofilm\u00f3w jest modyfikowanie powierzchni materia\u0142\u00f3w technicznych, by uzyska\u0107 nie tylko powierzchnie trwalsze, bardziej odporne na procesy korozyjne, ale tak\u017ce stworzy\u0107 \u201epowierzchnie antybiofilmowe\u201d, przeciwdzia\u0142aj\u0105ce tworzeniu biofilm\u00f3w. Liczne badania wykaza\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 modyfikacji materia\u0142\u00f3w za pomoc\u0105 aktywnych polimer\u00f3w krzemoorganicznych – organosilan\u00f3w, kt\u00f3rych \u0142a\u0144cuchy zwi\u0105zane s\u0105 jednym ko\u0144cem z powierzchni\u0105 materia\u0142u podlegaj\u0105c\u0105 modyfikacji. Charakter tych \u0142a\u0144cuch\u00f3w mo\u017cna odpowiednio zmienia\u0107, poprawiaj\u0105c tym samym cechy powierzchniowe materia\u0142u instalacyjnego. Innym sposobem jest nadanie materia\u0142om technicznym w\u0142a\u015bciwo\u015bci b\u00f3jczych poprzez zastosowanie trwale zwi\u0105zanych z powierzchni\u0105 antybiotyk\u00f3w, czwartorz\u0119dowych soli amonowych, nanocz\u0105stek miedzi (Cu) lub srebra (Ag). Skuteczn\u0105 strategi\u0105 antybiofilmow\u0105 mo\u017ce by\u0107 traktowanie kom\u00f3rek zwi\u0105zkami, kt\u00f3re specyficznie zapobiegaj\u0105 adhezji kom\u00f3rek do powierzchni materia\u0142\u00f3w. Zbadano, \u017ce jony galu Ga (III) – toksyczne analogi biologicznie wa\u017cnych jon\u00f3w Fe(III) – hamuj\u0105 nie tylko tworzenie biofilmu, ale dzia\u0142aj\u0105 b\u00f3jczo zar\u00f3wno na kom\u00f3rki planktonowe, jak i te zwi\u0105zane z biofilmem. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w przypadku ka\u017cdej pr\u00f3by modyfikacji powierzchni istotna jest odpowied\u017a na pytanie – jakie b\u0119d\u0105 efekty d\u0142ugotrwa\u0142ego kontaktu mikroorganizm\u00f3w z nowymi zwi\u0105zkami aktywnymi, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie post\u0119puj\u0105cego wzrostu oporno\u015bci kom\u00f3rek na zwi\u0105zki antydrobnoustrojowe. Jednak walka z biofilmami musi by\u0107 kontynuowana, a jej skuteczno\u015b\u0107 b\u0119dzie zale\u017ca\u0142a od wypracowania r\u00f3\u017cnych synergistycznych strategii, uwzgl\u0119dniaj\u0105cych specyfik\u0119 system\u00f3w dystrybucji wody.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
dr hab. in\u017c. Dorota Kr\u0119giel, prof. P\u0141 Politechnika \u0141\u00f3dzka Wydzia\u0142 Biotechnologii i Nauk o \u017bywno\u015bci Instytut Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Biofilmy to zespo\u0142y kom\u00f3rek mikroorganizm\u00f3w funkcjonuj\u0105ce w polimerowych matrycach, formowane na r\u00f3\u017cnych powierzchniach kontaktuj\u0105cych si\u0119 z wod\u0105. Struktury te, wyst\u0119puj\u0105ce w instalacjach wodnych, s\u0105 odpowiedzialne za istotne pogorszenie jako\u015bci wody oraz za problemy eksploatacyjne. Tworzenie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5288,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,48],"tags":[879,180,880],"class_list":["post-5287","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-napoje-nektary-wody-oraz-soki","category-polecamy","tag-biofilmy","tag-dorota-kregiel","tag-instalacje-wody-pitnej"],"yoast_head":"\n
Biofilmy w instalacjach wody pitnej \u2013 problem do rozwi\u0105zania | bikotech.pl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Biofilmy w instalacjach wody pitnej \u2013 problem do rozwi\u0105zania | bikotech.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"dr hab. in\u017c. Dorota Kr\u0119giel, prof. P\u0141 Politechnika \u0141\u00f3dzka Wydzia\u0142 Biotechnologii i Nauk o \u017bywno\u015bci Instytut Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Biofilmy to zespo\u0142y kom\u00f3rek mikroorganizm\u00f3w funkcjonuj\u0105ce w polimerowych matrycach, formowane na r\u00f3\u017cnych powierzchniach kontaktuj\u0105cych si\u0119 z wod\u0105. Struktury te, wyst\u0119puj\u0105ce w instalacjach wodnych, s\u0105 odpowiedzialne za istotne pogorszenie jako\u015bci wody oraz za problemy eksploatacyjne. Tworzenie […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"bikotech.pl\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-04-18T11:42:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-04-29T12:46:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/fota_mikrobiologia.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"426\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Ola Wojnarowska\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Ola Wojnarowska\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/\",\"url\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/\",\"name\":\"Biofilmy w instalacjach wody pitnej \u2013 problem do rozwi\u0105zania | bikotech.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-04-18T11:42:06+00:00\",\"dateModified\":\"2019-04-29T12:46:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/a7613f8d8180fa66033a28be3f87db21\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Biofilmy w instalacjach wody pitnej \u2013 problem do rozwi\u0105zania\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/\",\"name\":\"bikotech.pl\",\"description\":\"Innowacje, \u015brodowisko, technologie - prosto i z sensem o przemy\u015ble spo\u017cywczym\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/a7613f8d8180fa66033a28be3f87db21\",\"name\":\"Ola Wojnarowska\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/64d6402adc862d9de7f648ddc7bc25eaacda07271c0660d3fb3c5297d799c420?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/64d6402adc862d9de7f648ddc7bc25eaacda07271c0660d3fb3c5297d799c420?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Ola Wojnarowska\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/bikotech.pl\"],\"url\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/author\/ola\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Biofilmy w instalacjach wody pitnej \u2013 problem do rozwi\u0105zania | bikotech.pl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Biofilmy w instalacjach wody pitnej \u2013 problem do rozwi\u0105zania | bikotech.pl","og_description":"dr hab. in\u017c. Dorota Kr\u0119giel, prof. P\u0141 Politechnika \u0141\u00f3dzka Wydzia\u0142 Biotechnologii i Nauk o \u017bywno\u015bci Instytut Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Biofilmy to zespo\u0142y kom\u00f3rek mikroorganizm\u00f3w funkcjonuj\u0105ce w polimerowych matrycach, formowane na r\u00f3\u017cnych powierzchniach kontaktuj\u0105cych si\u0119 z wod\u0105. Struktury te, wyst\u0119puj\u0105ce w instalacjach wodnych, s\u0105 odpowiedzialne za istotne pogorszenie jako\u015bci wody oraz za problemy eksploatacyjne. Tworzenie […]","og_url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/","og_site_name":"bikotech.pl","article_published_time":"2019-04-18T11:42:06+00:00","article_modified_time":"2019-04-29T12:46:33+00:00","og_image":[{"width":800,"height":426,"url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/fota_mikrobiologia.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Ola Wojnarowska","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Ola Wojnarowska","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/","url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/","name":"Biofilmy w instalacjach wody pitnej \u2013 problem do rozwi\u0105zania | bikotech.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website"},"datePublished":"2019-04-18T11:42:06+00:00","dateModified":"2019-04-29T12:46:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/a7613f8d8180fa66033a28be3f87db21"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2019\/04\/18\/biofilmy-w-instalacjach-wody-pitnej-problem-do-rozwiazania\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.bikotech.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Biofilmy w instalacjach wody pitnej \u2013 problem do rozwi\u0105zania"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website","url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/","name":"bikotech.pl","description":"Innowacje, \u015brodowisko, technologie - prosto i z sensem o przemy\u015ble spo\u017cywczym","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.bikotech.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/a7613f8d8180fa66033a28be3f87db21","name":"Ola Wojnarowska","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/64d6402adc862d9de7f648ddc7bc25eaacda07271c0660d3fb3c5297d799c420?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/64d6402adc862d9de7f648ddc7bc25eaacda07271c0660d3fb3c5297d799c420?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ola Wojnarowska"},"sameAs":["http:\/\/bikotech.pl"],"url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/author\/ola\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5287"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5371,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5287\/revisions\/5371"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nWieloletnie badania prowadzone w Instytucie Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Politechniki \u0141\u00f3dzkiej wykaza\u0142y, \u017ce wyst\u0119powanie bakterii z grupy coli w wodzie mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zane z szeregiem czynnik\u00f3w fizykochemicznych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najwa\u017cniejsze s\u0105: spos\u00f3b uzdatniania wody, jej temperatura, rodzaj \u015brodka dezynfekuj\u0105cego, poziom przyswajalnego w\u0119gla organicznego (ang. assimilable organic carbon, AOC), rodzaj materia\u0142u instalacyjnego oraz procesy korozyjne.
\nWyniki wielu bada\u0144 sugeruj\u0105, \u017ce procesy uzdatniania, polegaj\u0105ce m.in. na filtracji, mog\u0105 stymulowa\u0107 powstawanie obrost\u00f3w biologicznych. Dotyczy to zar\u00f3wno niew\u0142a\u015bciwie dobranego materia\u0142u filtracyjnego, jak i innych pope\u0142nianych b\u0142\u0119d\u00f3w, np. braku skutecznej kontroli pracy filtr\u00f3w, zbyt rzadkiej wymiany materia\u0142\u00f3w filtracyjnych, itp. Wyst\u0119powanie bakterii grupy coli mo\u017ce by\u0107 stosunkowo wysokie, gdy temperatura wody przekracza warto\u015b\u0107 15\u00b0C, chocia\u017c szczepy bakterii, charakterystyczne dla danego systemu wodnego, s\u0105 przystosowane do wzrostu w ni\u017cszych temperaturach.
\nChlorowanie to standardowy spos\u00f3b dezynfekcji wody. Celem tego procesu jest zniszczenie wszelkich form bakterii oraz wirus\u00f3w obecnych w wodzie. Zwykle stosuje si\u0119 dezynfekcj\u0119 podchlorynem, rzadziej gazowym chlorem lub chloramin\u0105. Zastosowanie tych zwi\u0105zk\u00f3w budzi kontrowersje, gdy\u017c udowodniono, \u017ce r\u00f3\u017cne \u015brodki dezynfekuj\u0105ce mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b z istniej\u0105cymi biofilmami. Wolny chlor atakuje b\u0142on\u0119 cytoplazmatyczn\u0105 kom\u00f3rek bakterii gramujemnych, a to powinno zwi\u0119ksza\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 kom\u00f3rek na czynniki \u015brodowiskowe. Jednak\u017ce przenikanie wolnego chloru przez matryc\u0119 biofilmu jest niestety ograniczone przez kr\u00f3tki czas reakcji. Dodatkowo, wolny chlor reaguje ze zwi\u0105zkami organicznymi tworz\u0105c trihalometany, kwasy haloorganiczne, haloacetonitryle, wykazuj\u0105ce silne dzia\u0142anie rakotw\u00f3rcze.
\nBadania naukowe daj\u0105 podstawy do hipotezy, \u017ce np. chloraminy lepiej przenikaj\u0105 do biofilmu w systemach dystrybucji wody i efektywniej inaktywuj\u0105 kom\u00f3rki bakterii. Monitoring system\u00f3w wody pitnej wykaza\u0142 wyst\u0119powanie bakterii grupy coli nawet gdy resztki wolnego chloru przekracza\u0142y 10-krotnie warto\u015bci dopuszczalne, tzn. utrzymywa\u0142y si\u0119 w systemie dystrybucji na poziomie 2 – 2,5 mg\/L. Zmiana \u015brodka dezynfekuj\u0105cego w tym systemie na chloraminy spowodowa\u0142a wyra\u017an\u0105 redukcj\u0119 liczby pr\u00f3bek dodatnich dla oznaczanych bakterii coli.
\nOpr\u00f3cz rodzaju \u015brodka dezynfekuj\u0105cego, tak\u017ce resztkowa ilo\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w chloru utrzymywana na ko\u0144cu systemu dystrybucji mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na liczb\u0119 oznaczanych bakterii grupy coli. Uk\u0142ady, kt\u00f3re utrzymywa\u0142y poziom wolnego chloru poni\u017cej 0,2 mg\/L, lub monochloraminy poni\u017cej 0,5 mg\/L, wykazywa\u0142y mniejsz\u0105 stabilno\u015b\u0107 mikrobiologiczn\u0105 w por\u00f3wnaniu do system\u00f3w, w kt\u00f3rych utrzymywano wy\u017csze st\u0119\u017cenia \u015brodk\u00f3w dezynfekcyjnych.
\nSamo utrzymanie na okre\u015blonym poziomie \u015brodka dezynfekuj\u0105cego mo\u017ce nie zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwa mikrobiologicznego wody. Woda zawieraj\u0105ca wysoki poziom AOC trudniej podlega procesom dezynfekcji. W wodach chlorowanych z poziomem AOC wy\u017cszym ni\u017c 100 \u03bcg\/L odnotowano znacznie wi\u0119cej pr\u00f3b wykazuj\u0105cych obecno\u015b\u0107 bakterii grupy coli. Niezale\u017cnie od efekt\u00f3w dezynfekcji, wysoki poziom AOC mo\u017ce stymulowa\u0107 wzrost bakterii w systemie dystrybucji wody. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce obecno\u015b\u0107 AOC nie determinuje wyst\u0119powania bakterii grupy coli w wodzie pitnej, a jest tylko jednym z czynnik\u00f3w stymuluj\u0105cych wzrost tych mikroorganizm\u00f3w w instalacjach wodnych.
\nRodzaj materia\u0142u instalacyjnego, a tak\u017ce nagromadzenie produkt\u00f3w korozji mo\u017ce radykalnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na tworzenie biofilm\u00f3w w systemach wody pitnej. Produkty korozji reaguj\u0105 np. z resztkowym chlorem, tym samym obni\u017caj\u0105c jego st\u0119\u017cenie w \u015brodowisku wodnym. Niskie st\u0119\u017cenie tego \u015brodka dezynfekuj\u0105cego uniemo\u017cliwia przedostawanie si\u0119 chloru do biofilmu i obni\u017ca efektywno\u015b\u0107 jego dzia\u0142ania. Zwi\u0119kszenie dawki inhibitor\u00f3w korozji, opartej np. na fosforanach, mo\u017ce pom\u00f3c w zmniejszeniu szybko\u015bci proces\u00f3w korozyjnych.
\nWarto zaznaczy\u0107, \u017ce miejscowe uszkodzenia w materiale instalacyjnym mog\u0105 stanowi\u0107 swoiste siedliska – nisze ochronne dla rozwoju bakterii. Powstawanie np. w\u017cer\u00f3w w rurach metalowych mo\u017ce by\u0107 przyspieszone przez wysoki poziom chlork\u00f3w i siarczan\u00f3w. Stosunek poziomu chlork\u00f3w i siarczan\u00f3w do wodorow\u0119glan\u00f3w, znany jako tzw. wska\u017anik Larsona, mo\u017ce wskazywa\u0107 na tendencje instalacji do korozji w\u017cerowej. Warto\u015b\u0107 wspomnianego indeksu Larsona mo\u017ce zmienia\u0107 si\u0119 sezonowo, najwy\u017cszy poziom osi\u0105gaj\u0105c w miesi\u0105cach letnich, kiedy temperatura wody w instalacjach wody ulega zwykle podwy\u017cszeniu.
\nSam rodzaj materia\u0142u instalacyjnego mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na sk\u0142ad i aktywno\u015b\u0107 populacji biofilmu. Badania wykaza\u0142y, \u017ce biofilmy tworz\u0105 si\u0119 szybciej na powierzchniach \u017celaznych ni\u017c na plastikowych rurach z PVC. Powierzchnia materia\u0142u wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na charakter jako\u015bciowy zbiorowisk organizm\u00f3w obecnych w biofilmie. Na materia\u0142ach metalowych oznacza si\u0119 bardziej r\u00f3\u017cnorodn\u0105 populacj\u0119 drobnoustroj\u00f3w w por\u00f3wnaniu do rur z tworzyw sztucznych. Post\u0119puj\u0105ca korozja chemiczna i mikrobiologiczna wp\u0142ywa na zmniejszenie wytrzyma\u0142o\u015bci przewod\u00f3w, zmniejsza ich przepustowo\u015b\u0107 oraz stwarza dogodne warunki dla bytowania organizm\u00f3w na porowatej, skorodowanej powierzchni.<\/p>\n
Dojrza\u0142e formy biofilmu na powierzchniach materia\u0142\u00f3w instalacyjnych w systemach wodnych s\u0105 cz\u0119sto bardzo trudne do usuni\u0119cia. Ponadto dzia\u0142anie na b\u0142ony biologiczne nieskutecznymi \u015brodkami dezynfekuj\u0105cymi mo\u017ce nawet wzmaga\u0107 proces adhezji i dodatni\u0105 selekcj\u0119 opornych kom\u00f3rek. Warto tu wspomnie\u0107, \u017ce kom\u00f3rki tworz\u0105ce biofilm s\u0105 nawet 1000 razy bardziej oporne na \u015brodki dezynfekcyjne ni\u017c kom\u00f3rki wolno\u017cyj\u0105ce, planktonowe.
\nKlasyczne metody dzia\u0142aj\u0105ce biofilmowo to klasyczne procesy higienizacyjne, w kt\u00f3rych mechanicznie usuwa si\u0119 warstwy zanieczyszcze\u0144 biologicznych i chemicznych za pomoc\u0105 szczotkowania, skrobania lub zastosowania si\u0142 hydrodynamicznych. Zwi\u0119kszenie intensywno\u015bci usuwania zanieczyszcze\u0144 w procesie mycia mo\u017cna uzyska\u0107 stosuj\u0105c elastyczne silikonowe elementy przepychaj\u0105ce, tzw. \u201e\u015bwinki\u201d (ang. pigging system; PS), dzi\u0119ki kt\u00f3rym przewody instalacyjne s\u0105 skuteczniej opr\u00f3\u017cniane. Ka\u017cdy taki p\u00f3\u0142elastyczny element, o \u015brednicy odpowiedniej dla czyszczonej instalacji, umo\u017cliwia skuteczne czyszczenie ruroci\u0105gu, nie uszkadzaj\u0105c przy tym powierzchni wewn\u0119trznych rur. \u201e\u015awinki\u201d przystosowane s\u0105 do pracy r\u00f3wnie\u017c ze zwyk\u0142ymi kolanami o standardowym promieniu, a ca\u0142y proces czyszczenia jest na bie\u017c\u0105co monitorowany przez przep\u0142ywomierze i charakterystyki ci\u015bnie\u0144, co pozwala \u015bledzi\u0107 i nadzorowa\u0107 post\u0119p prac. Pigging mo\u017ce by\u0107 stosowany do czyszczenia ruroci\u0105g\u00f3w o znacznych d\u0142ugo\u015bciach, przy wyst\u0119powaniu uporczywych zabrudze\u0144. Jest to r\u00f3wnie\u017c rozwi\u0105zanie ekologiczne i przyjazne dla \u015brodowiska, gdy\u017c umo\u017cliwia zmniejszenie st\u0119\u017ce\u0144 \u015brodk\u00f3w myj\u0105cych.
\nW przypadku usuwania starych warstw biologicznych, cz\u0119sto tworz\u0105cych ju\u017c tzw. kamie\u0144 biologiczny z dwuwarto\u015bciowymi kationami metali wyst\u0119puj\u0105cych w wodzie Ca (II) i Mg(II), najskuteczniejsz\u0105 metod\u0105 jest stosowanie mieszanin enzym\u00f3w: amylaz, proteaz, lipaz, kt\u00f3re hydrolizuj\u0105 wi\u0105zania odpowiednich zwi\u0105zk\u00f3w polimerowych, buduj\u0105cych matryc\u0119 biofilmu. Umo\u017cliwiaj\u0105 one tym samym lepszy dost\u0119p \u015brodkom myj\u0105cym i dezynfekuj\u0105cym do g\u0142\u0119bszych warstw biofilmu. Enzymy przekszta\u0142caj\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 materi\u0119 organiczn\u0105 w ma\u0142e, \u0142atwo usuwalne cz\u0105steczki oraz \u2013 co bardzo wa\u017cne \u2013 dzia\u0142aj\u0105 synergistycznie ze standardowymi preparatami przeznaczonymi do proces\u00f3w higienizacyjnych.
\nTworzenie biofilm\u00f3w oraz procesy korozyjne powoduj\u0105 istotne zmiany strukturalne oraz chemiczne w materiale instalacyjnym, W efekcie materia\u0142 techniczny r\u00f3\u017cni si\u0119 znacznie po czasie eksploatacji na powierzchni i w g\u0142\u0119bszych warstwach. Niezale\u017cnie od zastosowanego materia\u0142u zawsze istnieje ryzyko pogorszenia si\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci mechanicznych i hydraulicznych przewod\u00f3w instalacji wodnych.<\/p>\n
warto zapami\u0119ta\u0107<\/h6>\n
Zrozumienie roli i funkcjonowania biofilm\u00f3w powinno stanowi\u0107 podstaw\u0119 bada\u0144 nad opracowaniem skutecznych metod utrudniaj\u0105cych tworzenie biofilm\u00f3w w warunkach przemys\u0142owych. Jedn\u0105 ze strategii przeciwdzia\u0142aj\u0105cej tworzeniu biofilm\u00f3w jest modyfikowanie powierzchni materia\u0142\u00f3w technicznych, by uzyska\u0107 nie tylko powierzchnie trwalsze, bardziej odporne na procesy korozyjne, ale tak\u017ce stworzy\u0107 \u201epowierzchnie antybiofilmowe\u201d, przeciwdzia\u0142aj\u0105ce tworzeniu biofilm\u00f3w. Liczne badania wykaza\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 modyfikacji materia\u0142\u00f3w za pomoc\u0105 aktywnych polimer\u00f3w krzemoorganicznych – organosilan\u00f3w, kt\u00f3rych \u0142a\u0144cuchy zwi\u0105zane s\u0105 jednym ko\u0144cem z powierzchni\u0105 materia\u0142u podlegaj\u0105c\u0105 modyfikacji. Charakter tych \u0142a\u0144cuch\u00f3w mo\u017cna odpowiednio zmienia\u0107, poprawiaj\u0105c tym samym cechy powierzchniowe materia\u0142u instalacyjnego. Innym sposobem jest nadanie materia\u0142om technicznym w\u0142a\u015bciwo\u015bci b\u00f3jczych poprzez zastosowanie trwale zwi\u0105zanych z powierzchni\u0105 antybiotyk\u00f3w, czwartorz\u0119dowych soli amonowych, nanocz\u0105stek miedzi (Cu) lub srebra (Ag). Skuteczn\u0105 strategi\u0105 antybiofilmow\u0105 mo\u017ce by\u0107 traktowanie kom\u00f3rek zwi\u0105zkami, kt\u00f3re specyficznie zapobiegaj\u0105 adhezji kom\u00f3rek do powierzchni materia\u0142\u00f3w. Zbadano, \u017ce jony galu Ga (III) – toksyczne analogi biologicznie wa\u017cnych jon\u00f3w Fe(III) – hamuj\u0105 nie tylko tworzenie biofilmu, ale dzia\u0142aj\u0105 b\u00f3jczo zar\u00f3wno na kom\u00f3rki planktonowe, jak i te zwi\u0105zane z biofilmem. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w przypadku ka\u017cdej pr\u00f3by modyfikacji powierzchni istotna jest odpowied\u017a na pytanie – jakie b\u0119d\u0105 efekty d\u0142ugotrwa\u0142ego kontaktu mikroorganizm\u00f3w z nowymi zwi\u0105zkami aktywnymi, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie post\u0119puj\u0105cego wzrostu oporno\u015bci kom\u00f3rek na zwi\u0105zki antydrobnoustrojowe. Jednak walka z biofilmami musi by\u0107 kontynuowana, a jej skuteczno\u015b\u0107 b\u0119dzie zale\u017ca\u0142a od wypracowania r\u00f3\u017cnych synergistycznych strategii, uwzgl\u0119dniaj\u0105cych specyfik\u0119 system\u00f3w dystrybucji wody.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
dr hab. in\u017c. Dorota Kr\u0119giel, prof. P\u0141 Politechnika \u0141\u00f3dzka Wydzia\u0142 Biotechnologii i Nauk o \u017bywno\u015bci Instytut Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Biofilmy to zespo\u0142y kom\u00f3rek mikroorganizm\u00f3w funkcjonuj\u0105ce w polimerowych matrycach, formowane na r\u00f3\u017cnych powierzchniach kontaktuj\u0105cych si\u0119 z wod\u0105. Struktury te, wyst\u0119puj\u0105ce w instalacjach wodnych, s\u0105 odpowiedzialne za istotne pogorszenie jako\u015bci wody oraz za problemy eksploatacyjne. Tworzenie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5288,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,48],"tags":[879,180,880],"class_list":["post-5287","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-napoje-nektary-wody-oraz-soki","category-polecamy","tag-biofilmy","tag-dorota-kregiel","tag-instalacje-wody-pitnej"],"yoast_head":"\n