dr in\u017c. Dorota Zar\u0119ba, ZSSG Warszawa<\/p>\n
dr hab. Ma\u0142gorzata Ziarno, prof. SGGW , SGGW Warszawa<\/p>\n
\u00a0\u00a0 W t\u0142uszczu mlecznym wyst\u0119puj\u0105 karotenoidy oraz witaminy rozpuszczalne w t\u0142uszczach [Bar\u0142owska i Litwi\u0144czuk 2009]. Trzy z nich, witaminy A, D3<\/sub> i E, s\u0105 jednymi z najwa\u017cniejszych antyoksydant\u00f3w t\u0142uszczu mlecznego [Landmark-Mansson i Akesson 2000]. Natomiast wszystkie witaminy rozpuszczalne w t\u0142uszczu mlecznym, jak r\u00f3wnie\u017c karotenoidy, stymuluj\u0105 funkcjonowanie uk\u0142adu odporno\u015bciowego (zwi\u0119kszenie liczby limfocyt\u00f3w i makrofag\u00f3w, aktywno\u015bci kom\u00f3rek NK) ludzkiego organizmu. Karotenoidy neutralizuj\u0105 wolne rodniki i tlen singletowy [Palozza i Krinsky 1992, Cichosz 2009, Cichosz i Czeczot 2011]. Witamina A<\/strong> (retinol i jego pochodne) podobnie jak \u03b2-karoten (prowitamina A) wp\u0142ywa na funkcjonowanie odporno\u015bci wrodzonej (jest konieczna przy dojrzewaniu i r\u00f3\u017cnicowaniu kom\u00f3rek uk\u0142adu odporno\u015bciowego), zapewnia w\u0142a\u015bciw\u0105 struktur\u0119 i mukolityczn\u0105 aktywno\u015b\u0107 b\u0142on \u015bluzowych [Cichosz i Czeczot 2011]. Zawarto\u015b\u0107 witaminy A i \u03b2-karotenu w t\u0142uszczu mlecznym zale\u017cy od sposobu \u017cywienia zwierz\u0105t i mo\u017ce mie\u015bci\u0107 si\u0119 w do\u015b\u0107 szerokim zakresie, odpowiednio: 6-20 \u03bcg\/g i 2-10 \u03bcg\/g t\u0142uszczu [Toledo i Andren 2003, \u017begarska 2005, Tambor i wsp. 2015]. W 100 g mas\u0142a ekstra zawartych jest \u015brednio 814 \u03bcg witaminy A, 751 \u03bcg retinolu oraz 380 \u03bcg \u03b2-karotenu [Kunachowicz i wsp. 2017].<\/p>\n Dzia\u0142anie antyoksydacyjne witaminy A i karotenoid\u00f3w uzupe\u0142nia witamina E<\/strong> [Landmark-Mansson i Akesson 2000, Cichosz 2013]. W \u017cywno\u015bci witamina E wyst\u0119puje w postaci o\u015bmiu zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych: tokoferoli alfa, beta, gamma, delta oraz tokotrienoli alfa, beta, gamma, delta, przy czym \u03b1-tokoferol wykazuje wysok\u0105 aktywno\u015b\u0107 antyoksydacyjn\u0105. Alfa-tokoferol jest g\u0142\u00f3wnym tokoferolem t\u0142uszczu mlecznego (ponad 95%). I chocia\u017c wyst\u0119puje w nim w niewielkich ilo\u015bciach (rz\u0119du 13-30 \u00b5g\/g t\u0142uszczu mlecznego, a w ma\u015ble ekstra \u015brednio 2,52 mg witaminy E), to jego aktywno\u015b\u0107 antyoksydacyjna jest bardzo wysoka [Rutkowski i Grzegorczyk 1998, Kunachowicz i wsp. 2017]. Jak podaj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a literaturowe, aktywno\u015b\u0107 antyoksydacyjna \u03b1-tokoferolu jest 50-100 razy wi\u0119ksza ni\u017c innych tokoferoli obecnych w olejach ro\u015blinnych [Cichosz 2009]. Alfa-tokoferol ochrania b\u0142ony kom\u00f3rkowe i lipoproteiny osocza krwi przed dzia\u0142aniem reaktywnych form tlenu [Jensen i Nielsen 1996, Wang i Quinn 1999, Schneider 2005]. Wraz z selenem i aminokwasami siarkowymi dzia\u0142a w obr\u0119bie b\u0142on kom\u00f3rkowych zapobiegaj\u0105c oksydacji lipid\u00f3w strukturalnych. Poza tym, dzia\u0142a ochronnie na witamin\u0119 A oraz regeneruje \u03b2-karoten [Wang i Quinn 1999, Schneider 2005, Cichosz 2009]. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce \u03b1-tokferol po\u015brednio wp\u0142ywa tak\u017ce na odpowied\u017a immunologiczn\u0105 kom\u00f3rkow\u0105 zale\u017cn\u0105 od poziomu limfocyt\u00f3w Th1 [Cichosz i Czeczot 2012a].<\/p>\n <\/p>\n T\u0142uszcz mleczny jest jednym z najlepszych \u017ar\u00f3de\u0142 witaminy D3<\/sub><\/strong> (cholekalcyferolu) w diecie cz\u0142owieka. Zawarto\u015b\u0107 tej witaminy wynosi mniej ni\u017c 2 \u00b5g\/100 g t\u0142uszczu mlecznym, za\u015b w 100 g mas\u0142a ekstra \u015brednio 0,76 \u03bcg witaminy D [Kunachowicz i wsp. 2017]. Witamina D3<\/sub> jest odpowiedzialna za prawid\u0142owy przebieg mineralizacji ko\u015bci i z\u0119b\u00f3w, gdy\u017c reguluje proces wch\u0142aniania wapnia i fosforu w jelicie cienkim oraz utrzymanie ich sta\u0142ego st\u0119\u017cenia w osoczu krwi. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c hamowa\u0107 oksydacj\u0119 lipid\u00f3w [Landmark-Mansson i Akesson 2000, Gross 2005, Cichosz i Czeczot 2012]. Istniej\u0105 przes\u0142anki sugeruj\u0105ce, \u017ce poda\u017c witaminy D3<\/sub> w diecie na w\u0142a\u015bciwym poziomie mo\u017ce zapobiega\u0107 nowotworom prostaty i jelita grubego, a tak\u017ce hamowa\u0107 demielinizacj\u0119 tkanki nerwowej w stwardnieniu rozsianym oraz niszczenie \u03b2-kom\u00f3rek trzustki [Gross 2005, Kury\u0142owicz i wsp. 2007]. Witamina D3<\/sub> odpowiada r\u00f3wnie\u017c za produkcj\u0119 cytokin przez limfocyty Th1, indukcj\u0119 r\u00f3\u017cnicowania monocyt\u00f3w, wydzielanie przeciwcia\u0142 przez limfocyty B oraz hamowanie proliferacji limfocyt\u00f3w T. Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce ze wzgl\u0119du na niewystarczaj\u0105c\u0105 zawarto\u015b\u0107 witaminy D3<\/sub> w \u017cywno\u015bci, aktualne rekomendacje dietetyczne zalecaj\u0105 suplementacj\u0119 tej witaminy. Oczywi\u015bcie, zalecana dawka jest zr\u00f3\u017cnicowana w zale\u017cno\u015bci od wieku, pory roku oraz stanu fizjologicznego.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" dr in\u017c. Dorota Zar\u0119ba, ZSSG Warszawa dr hab. Ma\u0142gorzata Ziarno, prof. SGGW , SGGW Warszawa \u00a0\u00a0 W t\u0142uszczu mlecznym wyst\u0119puj\u0105 karotenoidy oraz witaminy rozpuszczalne w t\u0142uszczach [Bar\u0142owska i Litwi\u0144czuk 2009]. Trzy z nich, witaminy A, D3 i E, s\u0105 jednymi z najwa\u017cniejszych antyoksydant\u00f3w t\u0142uszczu mlecznego [Landmark-Mansson i Akesson 2000]. Natomiast wszystkie witaminy rozpuszczalne w t\u0142uszczu […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":3472,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,48],"tags":[590,588,591,616,589],"class_list":["post-4109","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mleczarstwo","category-polecamy","tag-dr-hab-malgorzata-ziarno-prof-sggw","tag-dr-inz-dorota-zareba","tag-sggw-warszawa","tag-tluszcz-mlecz","tag-zssg-warszawa"],"yoast_head":"\n