{"id":3146,"date":"2017-11-27T10:24:48","date_gmt":"2017-11-27T09:24:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.agroindustry.pl\/?p=3146"},"modified":"2017-11-27T14:35:10","modified_gmt":"2017-11-27T13:35:10","slug":"opakowania-inteligentne-i-aktywne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/","title":{"rendered":"Opakowania inteligentne i aktywne"},"content":{"rendered":"<p><strong>Monika Stoma, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie<\/strong><\/p>\n<p><strong>Opakowania inteligentne <\/strong>\u2013 inteligent packaging (zwane te\u017c sprytnymi \u2013 smart packaging, lub indykatorowymi) posiadaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 monitorowania okre\u015blonych parametr\u00f3w (wewn\u0119trznego i\/lub zewn\u0119trznego otoczenia produktu); dostarczaj\u0105 wi\u0119c u\u017cytkownikowi informacji o produkcie, jego stanie jako\u015bciowym i bezpiecze\u0144stwie oraz o zmianach lub nawet nieprawid\u0142owo\u015bciach wyst\u0119puj\u0105cych w trakcie przechowywania i dystrybucji \u017cywno\u015bci, bez potrzeby otwarcia samego opakowania. Mog\u0105 to by\u0107 informacje o sk\u0142adzie atmosfery, zmianach i wahaniach temperatury, zawarto\u015bci tlenu lub dwutlenku w\u0119gla (nawet najbardziej bowiem przetworzona \u017cywno\u015b\u0107 wci\u0105\u017c jest systemem aktywnym biologicznie \u2013 utlenia si\u0119, wydziela gaz, zmienia kolor, czy wilgotno\u015b\u0107). Jest to mo\u017cliwe dzi\u0119ki ulokowaniu na zewn\u0105trz lub wewn\u0105trz opakowania odpowiednich interaktywnych wska\u017anik\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie w postaci indykator\u00f3w barwnych, kt\u00f3re pod wp\u0142ywem zmian warunk\u00f3w panuj\u0105cych w opakowaniu zmieniaj\u0105 sw\u0105 barw\u0119. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, i\u017c nie powinny mie\u0107 one bezpo\u015bredniego kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Do najpopularniejszych indykator\u00f3w nale\u017c\u0105 wska\u017aniki czasu, temperatury, \u015bwie\u017co\u015bci, nieszczelno\u015bci, wilgotno\u015bci oraz tlenu [Muranowicz, 2005]. Jednak\u017ce z uwagi na fakt, i\u017c temperatura oraz gazy s\u0105 najistotniejszymi czynnikami wp\u0142ywaj\u0105cym na szybko\u015b\u0107 pojawiania si\u0119 w produkcie spo\u017cywczym niekorzystnych zmian fizycznych i chemicznych oraz zmian wywo\u0142anych przez drobnoustroje, opakowania inteligentne zawieraj\u0105 wi\u0119c najcz\u0119\u015bciej wska\u017aniki typu czas-temperatura (Time-Temperature Indicators &#8211; TTI) lub wska\u017aniki gazu (Gas Indicators) [Czajkowska, 2005]. Wska\u017aniki czas-temperatura (TTI) wyst\u0119puj\u0105 w postaci r\u00f3\u017cnego typu naklejek\/etykiet przymocowanych na zewn\u0105trz opakowa\u0144 zbiorczych lub jednostkowych, a obserwowanie odchyle\u0144 w intensywno\u015bci zabarwienia wska\u017anik\u00f3w pozwala na rejestrowanie nawet kr\u00f3tkotrwa\u0142ych zmian termicznych w otoczeniu (wzrostu lub spadku temperatury poza dopuszczaln\u0105 dla danego produktu granic\u0119), w trakcie przechowywania, transportu i dystrybucji \u017cywno\u015bci. Tego typu wska\u017aniki stosowane s\u0105 przede wszystkim w przypadku produkt\u00f3w mro\u017conych i \u017cywno\u015bci ch\u0142odzonej (np. w przypadku mro\u017conych truskawek, przej\u015bciowe podwy\u017cszenie temperatury, spowodowane cz\u0119\u015bciowym rozmro\u017ceniem, powoduje przebarwienie etykiety), a tak\u017ce w opakowaniach p\u00f3\u0142produkt\u00f3w przeznaczonych do przygotowania w kuchenkach mikrofalowych lub piekarnikach (w\u00f3wczas sygnalizuj\u0105 one zmian\u0105 barwy, i\u017c produkt jest ju\u017c odpowiednio podgrzany i nadaje si\u0119 do spo\u017cycia). Jako przyk\u0142ad poda\u0107 te\u017c tu mo\u017cna etykiety na butelkach z piwem lub winem, kt\u00f3re ciemniej\u0105 gdy produkt ma ju\u017c za wysok\u0105 temperatur\u0119.<\/p>\n<p>Wska\u017aniki gazu r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119puj\u0105 w postaci rozmaitych etykiet, monitoruj\u0105 one zmiany w sk\u0142adzie gaz\u00f3w wewn\u0105trz opakowania. Dotyczy to szczeg\u00f3lnie wska\u017anik\u00f3w zawarto\u015bci tlenu; rzadziej wska\u017anik\u00f3w zawarto\u015bci pary wodnej, dwutlenku w\u0119gla, etanolu, siarkowodoru albo innych gaz\u00f3w. Tego typu czujniki mog\u0105 informowa\u0107 np. o nieszczelno\u015bci w hermetycznych z za\u0142o\u017cenia opakowaniach, czy te\u017c o zmianach atmosfery wewn\u0105trz opakowania, spowodowanych psuciem si\u0119 produktu. St\u0105d te\u017c, stosowane s\u0105 one przede wszystkim w opakowaniach \u017cywno\u015bci przechowywanej w warunkach zmodyfikowanej atmosfery.<\/p>\n<p>Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o opakowaniach inteligentnych z biosensorami, kt\u00f3re umieszcza si\u0119 wewn\u0105trz opakowania lub integralnie \u0142\u0105czy si\u0119 z samym opakowaniem. Biosensory to urz\u0105dzenia z\u0142o\u017cone z bioreceptora, kt\u00f3ry ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozpoznawania: enzym\u00f3w, antygen\u00f3w, drobnoustroj\u00f3w, hormon\u00f3w lub kwasu nukleinowego, a tak\u017ce transduktora (typu elektrochemicznego, optycznego, akustycznego) \u015bci\u015ble powi\u0105zanego ze specyfik\u0105 mierzonego parametru [Czajkowska, 2005]. Jako przyk\u0142ad poda\u0107 mo\u017cna opakowania sygnalizuj\u0105ce rozpoczynaj\u0105ce si\u0119 w opakowaniu procesy gnilne lub opakowania od\u017cywek dla niemowl\u0105t, zawieraj\u0105ce czujniki sterylno\u015bci (oparte na wykrywaniu amylazy).<\/p>\n<p>W Polsce pionierem w dziedzinie opakowa\u0144 inteligentnych by\u0142y Browary \u017bywiec, kt\u00f3re zastosowa\u0142y farb\u0119 termo-chromow\u0105 informuj\u0105 u\u017cytkownik\u00f3w butelki z piwem, jaka temperatura jest najw\u0142a\u015bciwsza do jego spo\u017cycia. W momencie osi\u0105gni\u0119cia po\u017c\u0105danej temperatury na bia\u0142ym pasku pojawia\u0142 si\u0119 napis \u201eIdealna temperatura do spo\u017cycia\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Opakowania aktywne<\/strong> (active packaging) w odr\u00f3\u017cnieniu do opakowa\u0144 inteligentnych, maj\u0105 nie informowa\u0107, a zapobiega\u0107 niekorzystnym zmianom jako\u015bci \u017cywno\u015bci (poprzez np. niszczenie lub hamowanie wzrostu drobnoustroj\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w \u017cywno\u015bci) lub nawet wp\u0142ywa\u0107 na popraw\u0119 jako\u015bci i przed\u0142u\u017canie czasu bezpiecznego przechowywania produktu poprzez aktywne oddzia\u0142ywanie z produktem lub atmosfer\u0105 wewn\u0105trz opakowania. Opakowania aktywne okre\u015bla si\u0119 jako systemy, kt\u00f3re aktywnie powoduj\u0105 zmiany w zapakowanej \u017cywno\u015bci i powoduj\u0105 przed\u0142u\u017cenie okresu trwa\u0142o\u015bci, gwarantuj\u0105 ponadto lub znacz\u0105co polepszaj\u0105 bezpiecze\u0144stwo mikrobiologiczne produkt\u00f3w.<\/p>\n<p>Aktywno\u015b\u0107 opakowa\u0144 [Barska, Wyrwa, 2016] przejawia si\u0119 m.in. w:<\/p>\n<ul>\n<li>w\u0142\u0105czeniu do opakowania b\u0105d\u017a do materia\u0142u opakowaniowego substancji chemicznych lub enzymatycznych, maj\u0105cych na celu adsorpcj\u0119 i\/lub usuni\u0119cie tlenu z atmosfery wewn\u0105trz opakowania, co pozwala na hamowanie utleniania lipid\u00f3w, rozwoju ple\u015bni oraz przeciwdzia\u0142a zmianom barwy (ma to zastosowanie w odniesieniu do: olej\u00f3w, t\u0142uszcz\u00f3w, wyrob\u00f3w piekarniczych, palonej kawy, suszonej wo\u0142owiny, suszonych owoc\u00f3w, orzech\u00f3w, s\u0142odyczy, mleka w proszku);<\/li>\n<li>zastosowaniu w opakowaniu substancji wytwarzaj\u0105cych lub absorbuj\u0105cych dwutlenek w\u0119gla, co pozwala na hamowanie wzrostu mikrobiologicznego oraz zapobiega p\u0119cznieniu opakowa\u0144 (ma to zastosowanie w odniesieniu np. do: palonej kawy, ser\u00f3w);<\/li>\n<li>kontrolowaniu zawarto\u015bci etylenu w opakowaniu, co pozwala na regulowanie dojrzewania owoc\u00f3w (np. jab\u0142ek, banan\u00f3w, moreli) i warzyw (np. marchew, ziemniaki, og\u00f3rki, pomidory);<\/li>\n<li>zastosowaniu konserwant\u00f3w, substancji bakteriob\u00f3jczych lub przeciwutleniaczy wydzielanych z materia\u0142u opakowaniowego, co pozwala m.in. na hamowanie rozwoju drobnoustroj\u00f3w (ser, mi\u0119so, wyroby piekarnicze), czy hamowanie proces\u00f3w utleniania (np. produkty zbo\u017cowe);<\/li>\n<li>wykorzystaniu regulator\u00f3w wilgotno\u015bci (ma to zastosowanie w odniesieniu np. do: pieczywa, mi\u0119s, warzyw, owoc\u00f3w i produkt\u00f3w suchych);<\/li>\n<li>u\u017cyciu technologii umo\u017cliwiaj\u0105cej kontrol\u0119 zapachu i smaku (np. soki owocowe);<\/li>\n<li>wprowadzeniu do opakowania poch\u0142aniaczy \u015bwiat\u0142a;<\/li>\n<li>korzystaniu z folii wydzielaj\u0105cych substancj\u0119 mineraln\u0105 zabezpieczaj\u0105c\u0105 barwy produktu, b\u0105d\u017a uszlachetnieniu powierzchni folii w celu zmiany jej przepuszczalno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W\u015br\u00f3d opakowa\u0144 aktywnych mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107: absorbery i emitery. Pierwsza grupa ma za zadanie poch\u0142ania\u0107 niepo\u017c\u0105dane sk\u0142adniki ze \u015brodowiska wewn\u0105trz opakowania, czyli zabezpiecza\u0107 przed zepsuciem. Absorbowane czynniki wp\u0142ywaj\u0105 w konsekwencji na cechy sensoryczne i trwa\u0142o\u015b\u0107 \u017cywno\u015bci. W zale\u017cno\u015bci od pakowanego produktu s\u0105 to g\u0142\u00f3wnie absorbery wilgoci, etylenu, tlenu czy ditlenku w\u0119gla oraz niekorzystnych zapach\u00f3w.<\/p>\n<p>Natomiast zasada dzia\u0142ania emiter\u00f3w polega na wydzieleniu do \u015brodka opakowania po\u017c\u0105danych dla jako\u015bci produktu substancji, kt\u00f3re wywieraj\u0105 pozytywny wp\u0142yw na \u017cywno\u015b\u0107. Emiterami s\u0105 substancje zapachowe, sk\u0142adniki \u017cywno\u015bci, dodatki do \u017cywno\u015bci, regulatory wilgotno\u015bci i kwasowo\u015bci oraz substancje biologiczne aktywne, kt\u00f3re przeciwdzia\u0142aj\u0105 rozwojowi drobnoustroj\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej stosowane s\u0105 emitery dwutlenku w\u0119gla, dwutlenku siarki oraz alkoholu.<\/p>\n<p>Materia\u0142y u\u017cywane do produkcji opakowa\u0144 aktywnych nie musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 zbyt wyg\u00f3rowanych wymaga\u0144. Mog\u0105 to by\u0107 np. tradycyjnie u\u017cywane folie lub innego rodzaju opakowania (np. puszki metalowe), wyzwalaj\u0105ce niewielkie ilo\u015bci aktywnych substancji przeciwbakteryjnych, kt\u00f3re zabezpieczaj\u0105 powierzchnie niekt\u00f3rych rodzaj\u00f3w \u017cywno\u015bci, takich jak mi\u0119so, ryby, czy sery, przed niekorzystnymi zmianami mikrobiologicznymi. Najbardziej odpowiednie s\u0105 materia\u0142y o dobrej barierowo\u015bci wobec gaz\u00f3w. Substancje wykorzystywane w systemach aktywnych najcz\u0119\u015bciej s\u0105 umieszczane wewn\u0105trz opakowania, w postaci ma\u0142ych saszetek lub wk\u0142adek lub umieszczane (nas\u0105czone) na ca\u0142ej powierzchni wewn\u0119trznej opakowania (co stanowi technologi\u0119 bardziej zaawansowan\u0105, ale i bardziej skuteczn\u0105). Aktywne materia\u0142y i wyroby nie mog\u0105 powodowa\u0107 zmiany sk\u0142adu ani cech organoleptycznych poprzez ukrywanie zepsucia \u017cywno\u015bci, co mog\u0142oby wprowadza\u0107 w b\u0142\u0105d konsumenta co do jako\u015bci \u015brodka spo\u017cywczego [Czerniawski, 2008].<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Podzia\u0142 opakowa\u0144 aktywnych<\/strong><\/p>\n<p>Zastosowanie w przemy\u015ble spo\u017cywczym opakowa\u0144 z systemami aktywnymi odnios\u0142o sukces g\u0142\u00f3wnie w Stanach Zjednoczonych, Japonii i Australii. W Europie nie jest to tak popularne, chocia\u017c coraz cz\u0119\u015bciej producenci wykorzystuj\u0105 tego typu rozwi\u0105zania w opakowaniach \u017cywno\u015bci. Dotyczy to przede wszystkim: owoc\u00f3w i warzyw (np. \u201esprytne\u201d folie), sera \u017c\u00f3\u0142tego, czy chleba.<\/p>\n<p>Podsumowuj\u0105c, opakowania aktywne dzieli si\u0119 g\u0142\u00f3wnie wed\u0142ug pe\u0142nionej przez nich funkcji; mo\u017cna wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o opakowaniach: o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach przeciwbakteryjnych, absorbuj\u0105cych tlen, wydzielaj\u0105cych\/absorbuj\u0105cych dwutlenek w\u0119gla, absorbuj\u0105cych wod\u0119, absorbuj\u0105cych etylen, wydzielaj\u0105cych etanol, uwalniaj\u0105cych\/absorbuj\u0105cych zapachy. W\u015br\u00f3d innych, pe\u0142ni\u0105cych specyficzne funkcje opakowa\u0144 aktywnych, mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wymieni\u0107: opakowania uzupe\u0142niaj\u0105ce straty barwnika (np. dla surimi, kt\u00f3rego zabarwienie blednie podczas przechowywania), opakowania odstraszaj\u0105ce owady w czasie transportu i przechowywania (poprzez umieszczenie w zewn\u0119trznej, \u015bci\u015ble izolowanej od produktu pow\u0142oce, fumigant\u00f3w o niewielkiej toksyczno\u015bci), opakowania podnosz\u0105ce walory smakowe produktu, opakowania przeciwdzia\u0142aj\u0105ce sklejaniu si\u0119 sera pakowanego w postaci plastr\u00f3w, czy te\u017c opakowania przeciwdzia\u0142aj\u0105ce tworzeniu zamglenia. Z kolei opakowania inteligentne systematyzuje si\u0119 wed\u0142ug wska\u017anika monitoruj\u0105cego opakowanie. St\u0105d te\u017c na rynku spotka\u0107 mo\u017cna opakowania: zaopatrzone w czujniki temperatury, monitoruj\u0105ce zmiany zawarto\u015bci tlenu lub dwutlenku w\u0119gla wewn\u0105trz opakowania, czy opakowania zaopatrzone w czujniki wykrywaj\u0105ce w przechowywanym produkcie zmiany biochemiczne spowodowane wzrostem mikroorganizm\u00f3w [Trzci\u0144ska, 2007]. Nowacka i Fija\u0142kowska [2014] dziel\u0105 opakowania inteligentne na 3 grupy:<\/p>\n<ol>\n<li>opakowania z zastosowaniem wska\u017anik\u00f3w po\u015brednich:<\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>wska\u017aniki temperatury,<\/li>\n<li>integratory czasu i temperatury,<\/li>\n<li>wska\u017aniki uszkodzenia,<\/li>\n<li>wska\u017aniki tlenu,<\/li>\n<li>wska\u017aniki CO2;<\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"2\">\n<li>opakowania z zastosowaniem wska\u017anik\u00f3w bezpo\u015brednich:<\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>wska\u017aniki \u015bwie\u017co\u015bci,<\/li>\n<li>biosensory;<\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"3\">\n<li>opakowania z zastosowaniem znacznik\u00f3w RFID (Radio Frequency Identification):<\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>uk\u0142ady pasywne,<\/li>\n<li>uk\u0142ady aktywne.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Monika Stoma, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Opakowania inteligentne \u2013 inteligent packaging (zwane te\u017c sprytnymi \u2013 smart packaging, lub indykatorowymi) posiadaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 monitorowania okre\u015blonych parametr\u00f3w (wewn\u0119trznego i\/lub zewn\u0119trznego otoczenia produktu); dostarczaj\u0105 wi\u0119c u\u017cytkownikowi informacji o produkcie, jego stanie jako\u015bciowym i bezpiecze\u0144stwie oraz o zmianach lub nawet nieprawid\u0142owo\u015bciach wyst\u0119puj\u0105cych w trakcie przechowywania i dystrybucji \u017cywno\u015bci, bez potrzeby [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":3150,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[292,307,294,240],"class_list":["post-3146","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecamy","tag-monika-stoma","tag-opakowania-aktywne","tag-opakowania-inteligentne","tag-uniwersytet-przyrodniczy-w-lublinie"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.2.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Opakowania inteligentne i aktywne | bikotech.pl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Opakowania inteligentne i aktywne | bikotech.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Monika Stoma, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Opakowania inteligentne \u2013 inteligent packaging (zwane te\u017c sprytnymi \u2013 smart packaging, lub indykatorowymi) posiadaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 monitorowania okre\u015blonych parametr\u00f3w (wewn\u0119trznego i\/lub zewn\u0119trznego otoczenia produktu); dostarczaj\u0105 wi\u0119c u\u017cytkownikowi informacji o produkcie, jego stanie jako\u015bciowym i bezpiecze\u0144stwie oraz o zmianach lub nawet nieprawid\u0142owo\u015bciach wyst\u0119puj\u0105cych w trakcie przechowywania i dystrybucji \u017cywno\u015bci, bez potrzeby [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"bikotech.pl\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-11-27T09:24:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2017-11-27T13:35:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/beer-3-1322590.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2789\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2733\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"natalia\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"natalia\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/\",\"url\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/\",\"name\":\"Opakowania inteligentne i aktywne | bikotech.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2017-11-27T09:24:48+00:00\",\"dateModified\":\"2017-11-27T13:35:10+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/124b5638088dc1c6cea6a124c315652f\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Opakowania inteligentne i aktywne\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/\",\"name\":\"bikotech.pl\",\"description\":\"Innowacje, \u015brodowisko, technologie  - prosto i z sensem o przemy\u015ble spo\u017cywczym\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/124b5638088dc1c6cea6a124c315652f\",\"name\":\"natalia\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bcf5457ae7578bc3030504001458ed6f84a959faa4b8579d74aa81e4fc16a71?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bcf5457ae7578bc3030504001458ed6f84a959faa4b8579d74aa81e4fc16a71?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"natalia\"},\"url\":\"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/author\/natalia\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Opakowania inteligentne i aktywne | bikotech.pl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Opakowania inteligentne i aktywne | bikotech.pl","og_description":"Monika Stoma, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Opakowania inteligentne \u2013 inteligent packaging (zwane te\u017c sprytnymi \u2013 smart packaging, lub indykatorowymi) posiadaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 monitorowania okre\u015blonych parametr\u00f3w (wewn\u0119trznego i\/lub zewn\u0119trznego otoczenia produktu); dostarczaj\u0105 wi\u0119c u\u017cytkownikowi informacji o produkcie, jego stanie jako\u015bciowym i bezpiecze\u0144stwie oraz o zmianach lub nawet nieprawid\u0142owo\u015bciach wyst\u0119puj\u0105cych w trakcie przechowywania i dystrybucji \u017cywno\u015bci, bez potrzeby [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/","og_site_name":"bikotech.pl","article_published_time":"2017-11-27T09:24:48+00:00","article_modified_time":"2017-11-27T13:35:10+00:00","og_image":[{"width":2789,"height":2733,"url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/beer-3-1322590.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"natalia","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"natalia","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/","url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/","name":"Opakowania inteligentne i aktywne | bikotech.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website"},"datePublished":"2017-11-27T09:24:48+00:00","dateModified":"2017-11-27T13:35:10+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/124b5638088dc1c6cea6a124c315652f"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/opakowania-inteligentne-i-aktywne\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.bikotech.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Opakowania inteligentne i aktywne"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#website","url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/","name":"bikotech.pl","description":"Innowacje, \u015brodowisko, technologie  - prosto i z sensem o przemy\u015ble spo\u017cywczym","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.bikotech.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/124b5638088dc1c6cea6a124c315652f","name":"natalia","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.bikotech.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bcf5457ae7578bc3030504001458ed6f84a959faa4b8579d74aa81e4fc16a71?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bcf5457ae7578bc3030504001458ed6f84a959faa4b8579d74aa81e4fc16a71?s=96&d=mm&r=g","caption":"natalia"},"url":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/author\/natalia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3146"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3146\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3240,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3146\/revisions\/3240"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}