Paradoksalnie to nie import bezpo\u015bredni do Polski mo\u017ce najbardziej uderzy\u0107 w polskich rolnik\u00f3w, lecz utrata udzia\u0142u w rynku unijnym, kt\u00f3ry dotychczas by\u0142 podstaw\u0105 rozwoju eksportu polskiej \u017cywno\u015bci.<\/p>\n
W momencie wej\u015bcia w \u017cycie umowy UE\u2013Mercosur na rynek unijny zostan\u0105 wpuszczone du\u017ce ilo\u015bci taniej wo\u0142owiny, drobiu, cukru czy etanolu \u2013 niekoniecznie do Polski, ale do kraj\u00f3w Europy Zachodniej, kt\u00f3re s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi odbiorcami polskiej \u017cywno\u015bci. To oznacza, \u017ce polscy producenci b\u0119d\u0105 konkurowa\u0107 nie tylko z innymi krajami UE, ale r\u00f3wnie\u017c z dostawcami z Ameryki Po\u0142udniowej, kt\u00f3rzy oferuj\u0105 produkty w ni\u017cszej cenie, cz\u0119sto przy ni\u017cszych kosztach produkcji i innych standardach \u015brodowiskowych. To nie tylko zagro\u017cenie dla pojedynczych gospodarstw. To zjawisko systemowe. Je\u017celi polska \u017cywno\u015b\u0107 b\u0119dzie stopniowo traci\u0107 udzia\u0142 w rynku UE, Polska utraci przewag\u0119 eksportow\u0105, impet modernizacyjny i skal\u0119, kt\u00f3re przez lata nap\u0119dza\u0142y rozw\u00f3j sektora agro-spo\u017cywczego. Ucierpi\u0105 nie tylko eksporterzy, ale r\u00f3wnie\u017c firmy przetw\u00f3rcze, logistyka, dystrybucja i ca\u0142a wiejska gospodarka, kt\u00f3rej dochody w znacznym stopniu opieraj\u0105 si\u0119 na eksporcie netto.<\/p>\n Zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 do fina\u0142u negocjacje mi\u0119dzy Uni\u0105 Europejsk\u0105 a krajami Mercosur to nie tylko kwestia handlu \u2013 to decyzja o przysz\u0142o\u015bci europejskiego rolnictwa. Stawk\u0105 jest to, co trafi na sto\u0142y prawie 450 milion\u00f3w Europejczyk\u00f3w i kto b\u0119dzie ich \u017cywi\u0142. Czy Europa b\u0119dzie jeszcze produkowa\u0107 \u017cywno\u015b\u0107, czy mo\u017ce ju\u017c tylko j\u0105 konsumowa\u0107? Dla Polski, gdzie rolnictwem zajmuje si\u0119 ponad milion os\u00f3b, skutki porozumienia mog\u0105 by\u0107 szczeg\u00f3lnie odczuwalne. <\/strong>Czy rodzime gospodarstwa wytrzymaj\u0105 konkurencj\u0119 z tanim importem z Ameryki Po\u0142udniowej?<\/p>\n Cichy koszt porozumienia. Jaki b\u0119dzie wp\u0142yw Mercosur na rolnictwo?<\/strong><\/p>\n Cho\u0107 dla cz\u0119\u015bci europejskiego przemys\u0142u porozumienie oznacza dost\u0119p do nowych rynk\u00f3w zbytu, w\u00a0sektorze rolnym wywo\u0142uje powszechny niepok\u00f3j i fal\u0119 protest\u00f3w. Kluczowe kontrowersje dotycz\u0105 kilku fundamentalnych obszar\u00f3w:<\/p>\n Rolnictwo w krajach Mercosur opiera si\u0119 na ta\u0144szych kosztach produkcji, wi\u0119kszych gospodarstwach i\u00a0mniejszych ograniczeniach \u015brodowiskowych. Produkty rolne, takie jak wo\u0142owina czy dr\u00f3b, mog\u0105 by\u0107 eksportowane do Europy po cenach, z kt\u00f3rymi rodzime, rodzinne gospodarstwa nie s\u0105 w stanie konkurowa\u0107. To mo\u017ce doprowadzi\u0107 do spadku cen na europejskim rynku i wyparcia lokalnych producent\u00f3w.<\/p>\n W wielu krajach Mercosur obowi\u0105zuj\u0105 inne standardy w zakresie stosowania antybiotyk\u00f3w, pestycyd\u00f3w czy GMO. Europejscy rolnicy obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce produkty importowane spoza UE b\u0119d\u0105 wytwarzane przy mniejszych rygorach sanitarnych, co zagra\u017ca zdrowiu konsument\u00f3w i zaburza uczciw\u0105 konkurencj\u0119.<\/p>\n Ma\u0142e i \u015brednie gospodarstwa rolne, stanowi\u0105ce trzon europejskiego modelu rolnictwa, mog\u0105 nie przetrwa\u0107 konkurencji cenowej i strukturalnej. Szczeg\u00f3lnie zagro\u017cone s\u0105 sektory mi\u0119sa wo\u0142owego, drobiu, cukru i etanolu. W krajach takich jak Polska, Francja czy Irlandia, mo\u017ce to oznacza\u0107 utracone miejsca pracy i upadek wieloletnich gospodarstw rodzinnych.<\/p>\n Jednym z najcz\u0119\u015bciej krytykowanych skutk\u00f3w umowy jest zach\u0119ta do dalszego wylesiania Amazonii. Ekspansja rolnictwa – szczeg\u00f3lnie hodowli byd\u0142a i upraw soi – odbywa si\u0119 kosztem jednego z kluczowych ekosystem\u00f3w na Ziemi. Brak wystarczaj\u0105cych gwarancji \u015brodowiskowych w umowie budzi sprzeciw organizacji ekologicznych i wielu europos\u0142\u00f3w.<\/p>\n Cho\u0107 w umowie pojawiaj\u0105 si\u0119 odniesienia do zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, nie zawiera ona konkretnych, wi\u0105\u017c\u0105cych narz\u0119dzi egzekwowania tych zobowi\u0105za\u0144. W praktyce mo\u017ce to oznacza\u0107, \u017ce zapisane deklaracje pozostan\u0105 martw\u0105 liter\u0105, a pa\u0144stwa Mercosur nie b\u0119d\u0105 ponosi\u0107 konsekwencji za \u0142amanie zasad w zakresie ochrony \u015brodowiska czy praw pracowniczych.<\/p>\n Kto ucierpi na umowie z Mercosur?<\/strong><\/p>\n Umowa handlowa mi\u0119dzy Uni\u0105 Europejsk\u0105 a pa\u0144stwami Mercosur – Brazyli\u0105, Argentyn\u0105, Paragwajem i Urugwajem – zosta\u0142a przedstawiona jako porozumienie o ogromnym znaczeniu gospodarczym. Jej beneficjentami maj\u0105 by\u0107 przede wszystkim europejscy eksporterzy przemys\u0142owi, jednak w\u00a0rzeczywisto\u015bci korzy\u015bci i koszty tej umowy s\u0105 roz\u0142o\u017cone nier\u00f3wnomiernie.<\/p>\n W kontrze do obiecywanych zysk\u00f3w swoje obawy wyra\u017caj\u0105 miliony europejskich rolnik\u00f3w. Umowa otwiera bowiem unijny rynek na produkty rolne z kraj\u00f3w Mercosur – przede wszystkim na wo\u0142owin\u0119, dr\u00f3b, wieprzowin\u0119, cukier i mi\u00f3d. Te towary b\u0119d\u0105 oferowane po ni\u017cszych cenach, poniewa\u017c w Ameryce Po\u0142udniowej produkcja rolnicza prowadzona jest w warunkach znacznie \u0142agodniejszych norm \u015brodowiskowych, sanitarnych i dobrostanowych. Europejscy rolnicy, poddani surowym regulacjom i\u00a0wysokim kosztom pracy, nie s\u0105 w stanie konkurowa\u0107 z takim modelem produkcji. Szczeg\u00f3lnie nara\u017cone na ekonomiczn\u0105 presj\u0119 s\u0105 gospodarstwa rodzinne – w Polsce to a\u017c 97% gospodarstw, z czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 to jednostki o powierzchni poni\u017cej 50 ha.<\/p>\n Straty mog\u0105 by\u0107 odczuwalne nie tylko ekonomicznie, ale tak\u017ce spo\u0142ecznie. Wypchni\u0119cie z rynku tysi\u0119cy ma\u0142ych i \u015brednich gospodarstw mo\u017ce oznacza\u0107 degradacj\u0119 wsi, odp\u0142yw m\u0142odych ludzi i pog\u0142\u0119bienie r\u00f3\u017cnic rozwojowych mi\u0119dzy regionami. Warto te\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce potencjalny zysk konsument\u00f3w – wynikaj\u0105cy z ni\u017cszych cen importowanej \u017cywno\u015bci – mo\u017ce by\u0107 kr\u00f3tkotrwa\u0142y i okupiony utrat\u0105 jako\u015bci oraz bezpiecze\u0144stwa produkt\u00f3w, nad kt\u00f3rymi trudniej b\u0119dzie sprawowa\u0107 skuteczny nadz\u00f3r.<\/p>\n Ju\u017c teraz kraje zrzeszone w Mercosur eksportuj\u0105 do Unii towary rolno-spo\u017cywcze warte miliardy euro. W 2024 roku warto\u015b\u0107 importu \u017cywno\u015bci z Ameryki Po\u0142udniowej do Unii wynios\u0142a 24,1 mld euro. Warto\u015b\u0107 unijnego eksportu do wspomnianych kraj\u00f3w wynios\u0142a jedyne 3,3 mld euro.[1]<\/a> Jak zauwa\u017caj\u0105 autorzy raportu banku Pekao \u201eGeopolityka na talerzu\u201d deficyt w wymianie handlowej na przestrzeni ostatniej dekady wynosi\u0142 od 14 do 25 mld euro rocznie. W 2024 roku by\u0142o to prawie 21 mld euro.[2]<\/a><\/p>\n [1]<\/a> Bank Pekao, raport Geopolityka na talerzu<\/em>, czerwiec 2025 r., s. 26.<\/p>\n
\nTo zjawisko mo\u017ce doprowadzi\u0107 do wypierania polskich produkt\u00f3w z dotychczasowych rynk\u00f3w zbytu \u2013 szczeg\u00f3lnie w sektorach najbardziej wra\u017cliwych: wo\u0142owiny, drobiu i mleczarstwa<\/strong>. To oznacza nie tylko straty sprzeda\u017cowe, ale te\u017c mo\u017ce zmusi\u0107 producent\u00f3w do obni\u017cania cen, ograniczania produkcji lub nawet wycofywania si\u0119 z dzia\u0142alno\u015bci eksportowej.
\nJe\u015bli ta sytuacja si\u0119 utrwali, Polska mo\u017ce utraci\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 swojej pozycji jako regionalnego lidera w eksporcie \u017cywno\u015bci<\/strong>, co b\u0119dzie mia\u0142o d\u0142ugofalowe skutki dla struktury ca\u0142ego sektora. Ucierpi\u0105 przede wszystkim \u015brednie i du\u017ce gospodarstwa oraz zak\u0142ady przetw\u00f3rcze zorientowane na eksport, kt\u00f3re do tej pory generowa\u0142y wzrost gospodarczy i wspiera\u0142y modernizacj\u0119 sektora rolno-spo\u017cywczego. Od lat to kraje UE s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi odbiorcami eksportowanych produkt\u00f3w rolno-spo\u017cywczych z Polski. Udzia\u0142 rynku UE w eksporcie \u017cywno\u015bci z Polski wyni\u00f3s\u0142 w zesz\u0142ym roku 74%. G\u0142\u00f3wnymi unijnymi odbiorcami s\u0105 Niemcy (13,6 mld EUR), Francja (3,3 mld EUR), Niderlandy (3 mld EUR), ex aequo W\u0142ochy (2,6 mld EUR) i Czechy (2,6 mld EUR).<\/strong>
\nUmowa z Mercosur wprowadza na rynek UE du\u017ce kontyngenty produkt\u00f3w rolnych z Ameryki Po\u0142udniowej. Te towary nie musz\u0105 trafia\u0107 bezpo\u015brednio do Polski, aby uderzy\u0107 w polskie rolnictwo. Wystarczy, \u017ce pojawi\u0105 si\u0119 w Niemczech, Francji czy Holandii \u2013 krajach, kt\u00f3re dotychczas by\u0142y g\u0142\u00f3wnymi odbiorcami polskich produkt\u00f3w.
\nDostawcy z Mercosur b\u0119d\u0105 oferowa\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 w ni\u017cszych cenach produkowan\u0105 przy znacznie ni\u017cszych kosztach pracy i mniejszych wymaganiach \u015brodowiskowych czy sanitarnych. Polscy producenci dzia\u0142aj\u0105cy zgodnie z unijnymi standardami nie b\u0119d\u0105 w stanie konkurowa\u0107 cenowo, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do wypychania ich z tych kluczowych rynk\u00f3w.<\/p>\n\n
\n
\n
\n
\n