Temat sad\u00f3w sokowych powraca co kilkadziesi\u0105t lat a wraz z nim pytanie: kt\u00f3re z odmian nadaj\u0105 si\u0119 do tego typu nasadze\u0144? W latach 70. ubieg\u0142ego wieku sprawa by\u0142a prosta: w obowi\u0105zuj\u0105cym w\u00f3wczas doborze by\u0142y trzy grupy odmian: a – deserowe, b – amatorskie i c – przemys\u0142owe. W tamtych latach w sadach jab\u0142oniowych uprawiano ponad 100 odmian. Zatem z owoc\u00f3w trafiaj\u0105cych do przetw\u00f3rni produkowano koncentrat o doskona\u0142ych parametrach jako\u015bciowych m.in. o wysokiej kwasowo\u015bci.<\/p>\n
Wszystko zmieni\u0142o si\u0119 po kl\u0119sce mrozowej w 1986 roku, kiedy wi\u0119kszo\u015b\u0107 sad\u00f3w wymarz\u0142a. Zacz\u0119to wtedy sadzi\u0107 nowe odmiany (g\u0142\u00f3wnie spokrewnione z \u2018Golden Delicious\u2019), znacz\u0105co redukuj\u0105c ich liczb\u0119. Aktualnie o wielko\u015bci produkcji jab\u0142ek w Polsce decyduje oko\u0142o 10 odmian, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119 nisk\u0105 kwasowo\u015bci\u0105 w zakresie 0,4 do 0,8. Z punktu widzenia przetw\u00f3rstwa nie jest to najlepszy surowiec.<\/p>\n
Jak to wygl\u0105da dzi\u015b, sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 owoce do przetw\u00f3rstwa?<\/strong> Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych danych 60-80% jab\u0142ek produkowanych w Polsce w sadach deserowych kieruje si\u0119 do przetw\u00f3rstwa. Trafiaj\u0105 tam bezpo\u015brednio po zbiorze, g\u0142\u00f3wnie uszkodzone przez grad czy przymrozki oraz po przechowywaniu (owoce niespe\u0142niaj\u0105ce wymaga\u0144 jako\u015bciowych jab\u0142ka deserowego). Niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0105 tak\u017ce owoce z sad\u00f3w przydomowych, gdzie rosn\u0105 g\u0142\u00f3wnie odmiany dawne, owocuj\u0105ce co drugi rok. Przez ostatnie 15 lat wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce area\u0142 upraw jab\u0142oni si\u0119 zmniejsza.<\/strong> Przyczyn takiej sytuacji jest wiele a jedn\u0105 z nich jest to, \u017ce sadownicy si\u0119 starzej\u0105 a ich dzieci nie zamierzaj\u0105 kontynuowa\u0107 dzia\u0142alno\u015bci. W takiej sytuacji zmiana profilu produkcji wydaje si\u0119 rozs\u0105dnym rozwi\u0105zaniem. Nale\u017cy si\u0119 te\u017c liczy\u0107 z tym, \u017ce z czasem b\u0119dzie ubywa\u0107 jab\u0142ek kierowanych do zak\u0142ad\u00f3w przetw\u00f3rczych. Zatem zadbanie o baz\u0119 surowcow\u0105 jest uzasadnione.<\/p>\n Przetw\u00f3rcy jab\u0142ek od lat apeluj\u0105 do sadownik\u00f3w o tworzenie dedykowanych im tzw. sad\u00f3w sokowych, czyli sad\u00f3w, gdzie zbi\u00f3r jab\u0142ek b\u0119dzie ta\u0144szy (mechaniczny a nie r\u0119czny) a ochrona b\u0119dzie ograniczana do niezb\u0119dnego minimum. Chodzi o obni\u017cenie koszt\u00f3w produkcji i nak\u0142ad\u00f3w pracy a w rezultacie o ta\u0144szy surowiec do przetw\u00f3rstwa.<\/p>\n Rozwa\u017cane s\u0105 dwa warianty takich sad\u00f3w: wariant I przekszta\u0142canie istniej\u0105cych sad\u00f3w\/kwater w sady sokowe, wariant II – zak\u0142adanie nowych sad\u00f3w sokowych. Z pierwszych obserwacji wynika, \u017ce przekszta\u0142cenie sad\u00f3w w sady sokowe wi\u0105\u017ce si\u0119 z nowymi wyzwaniami, takimi jak zwi\u0119kszone wyst\u0119powanie chor\u00f3b grzybowych (je\u015bli redukuje si\u0119 programy ochrony), k\u0142opoty z w\u0142a\u015bciwym utrzymaniem kszta\u0142tu korony drzewa (ci\u0119cie mechaniczne mo\u017ce spowodowa\u0107 zasiedlenie drzewa przez bawe\u0142nic\u0119 kor\u00f3wk\u0119), pojawianie si\u0119 nowych patogen\u00f3w. Jab\u0142ka uszkodzone przy otrz\u0105saniu musz\u0105 w kr\u00f3tkim czasie trafi\u0107 do zak\u0142adu przetw\u00f3rczego. Nie nadaj\u0105 si\u0119 one do d\u0142ugiego przechowywania, gdy\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 w nich szkodliwe mytotoksyny. W drugim wariancie bardzo istotny jest wyb\u00f3r odpowiednich odmian charakteryzuj\u0105cych si\u0119 plenno\u015bci\u0105, ma\u0142\u0105 podatno\u015bci\u0105 na choroby, \u0142atwych w produkcji, wytrzyma\u0142ych na niekorzystne warunki, o cechach jako\u015bciowych wa\u017cnych dla przetw\u00f3rstwa. Wyb\u00f3r odmian odpornych na parcha jest zatem uzasadniony. Aktualnie na rynku jest szeroki wyb\u00f3r tego typu odmian dojrzewaj\u0105cych od sierpnia do ko\u0144ca pa\u017adziernika. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 one zmienno\u015bci\u0105 cech jako\u015bci wewn\u0119trznej (m. in. ekstrakt, kwasowo\u015b\u0107, j\u0119drno\u015b\u0107). Dodatkowo s\u0105 te\u017c ma\u0142o podatne na inne choroby jab\u0142oni.<\/p>\n Czy sady sokowe maj\u0105 racj\u0119 bytu?<\/strong> Tak, je\u015bli b\u0119d\u0105 dawa\u0142y tani surowiec i przynosi\u0142y okre\u015blony doch\u00f3d producentowi. Realna cena za jab\u0142ko przemys\u0142owe to oko\u0142o z\u0142ot\u00f3wki w okresie luty \u2013 marzec. Czy przetw\u00f3rcy s\u0105 w stanie j\u0105 zaakceptowa\u0107?<\/p>\n Temat sad\u00f3w sokowych powraca co kilkadziesi\u0105t lat a wraz z nim pytanie: kt\u00f3re z odmian nadaj\u0105 si\u0119 do tego typu nasadze\u0144? W latach 70. ubieg\u0142ego wieku sprawa by\u0142a prosta: w obowi\u0105zuj\u0105cym w\u00f3wczas doborze by\u0142y trzy grupy odmian: a – deserowe, b – amatorskie i c – przemys\u0142owe. W tamtych latach w sadach jab\u0142oniowych uprawiano ponad […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48,4,33,1019],"tags":[1703],"class_list":["post-23263","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-polecamy","category-przetworstwo-owocow","category-rynek","category-surowce-i-skladniki-do-produkcji","tag-sady-sokowe"],"yoast_head":"\n
\nPewien zal\u0105\u017cek sad\u00f3w przemys\u0142owych stanowi\u0105 skrajne cz\u0119\u015bci kwater, gdzie trudno dojecha\u0107 i prawid\u0142owo opryska\u0107. Obsadza si\u0119 je g\u0142\u00f3wnie odmianami odpornymi na parcha.<\/p>\nSady sokowe, czyli jakie?<\/h5>\n
Materia\u0142 opracowany przez nasz\u0105 redakcj\u0119 na podstawie wyst\u0105pienia Doroty Ewy Kruczy\u0144skiej oraz sesji pyta\u0144 i odpowiedzi podczas 25 edycji konferencji KUPS 2024 w Kielcach<\/em><\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"