Niestety, pomimo szerokich konsultacji z interesariuszami, cz\u0119\u015b\u0107 istotnych postulat\u00f3w nie zosta\u0142a uwzgl\u0119dniona w rz\u0105dowym projekcie ustawy i nadal jest on daleki od doskona\u0142o\u015bci. Warsaw Enterprise Institute stoi na stanowisku, \u017ce, tworz\u0105c przepisy, nale\u017cy uwzgl\u0119dnia\u0107 realia rynkowe, wykorzystywa\u0107 istniej\u0105ce efektywnie dzia\u0142aj\u0105ce instytucje oraz czerpa\u0107 ze sprawdzonych modeli funkcjonuj\u0105cych z sukcesem w innych pa\u0144stwach. Regulacje powinny by\u0107 proste i zrozumia\u0142e, ale przede wszystkim przemy\u015blane i efektywne, \u017ceby nie wymaga\u0142y ci\u0105g\u0142ych nowelizacji oraz pozwala\u0142y osi\u0105gn\u0105\u0107 zamierzone cele, jednocze\u015bnie jak najmniej obci\u0105\u017caj\u0105c obywateli i przedsi\u0119biorc\u00f3w.<\/p>\n
Wprowadzenie systemu kaucyjnego wi\u0105\u017ce si\u0119 z wdro\u017ceniem przepis\u00f3w unijnych. Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie s\u0105 zobowi\u0105zane do zapewnienia odpowiednich poziom\u00f3w selektywnej zbi\u00f3rki wybranych odpad\u00f3w opakowaniowych, co pozwoli znacz\u0105co zwi\u0119kszy\u0107 odsetek tworzyw poddawanych recyklingowi. Przy czym ka\u017cde pa\u0144stwo mo\u017ce samodzielnie zdecydowa\u0107 o tym, jakie \u015brodki podejmie, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 zamierzone cele.<\/p>\n
W Polsce istniej\u0105 ju\u017c dobrowolne systemy kaucyjne dla opakowa\u0144 szklanych wielokrotnego u\u017cytku, tworzone oddolnie przez producent\u00f3w. Jednym z podstawowych grzech\u00f3w projektu jest niewykorzystanie tego potencja\u0142u, a wr\u0119cz zniszczenie wieloletniej praktyki.<\/strong> Zamiast budowa\u0107 rozwi\u0105zanie bazuj\u0105ce na dotychczasowych, dobrych do\u015bwiadczeniach, projektodawcy postanowili wywr\u00f3ci\u0107 rynek do g\u00f3ry nogami. Obecnie producenci, kt\u00f3rzy wprowadzaj\u0105 na rynek produkty w szklanych butelkach zwrotnych, aby zabezpieczy\u0107 zwrot swoich opakowa\u0144, nak\u0142adaj\u0105 na nie kaucj\u0119. Nast\u0119pnie kaucja jest pobierana przez hurtownie od handlu detalicznego, a na ko\u0144cu przez sklepy od konsument\u00f3w. Natomiast w planowanym systemie kaucja ma by\u0107 nak\u0142adana dopiero w sklepie, kt\u00f3ry b\u0119dzie si\u0119 z niej rozlicza\u0142 z konsumentem i z podmiotem reprezentuj\u0105cym, czyli operatorem systemu, kt\u00f3ry nie jest w\u0142a\u015bcicielem opakowania. Czyli przep\u0142yw kaucji b\u0119dzie odbywa\u0142 si\u0119 z pomini\u0119ciem hurtowni i producent\u00f3w, kt\u00f3rzy zainwestowali w opakowania zwrotne i ca\u0142y system ich ponownego u\u017cycia. W efekcie producenci trac\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 skutecznego odzyskiwania z rynku wydanych opakowa\u0144 lub kaucji, gdy opakowanie nie zostaje im zwr\u00f3cone.<\/p>\n Ta sytuacji wynika z faktu, \u017ce w ramach nowego systemu te same zasady zastosowano dla opakowa\u0144 jednorazowych i zwrotnych, podczas gdy te drugie maj\u0105 zupe\u0142nie inny obieg.<\/strong> Brak mo\u017cliwo\u015bci odzyskania kaucji za opakowanie zwrotne przez producent\u00f3w mo\u017ce prowadzi\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej producenci zrezygnuj\u0105 z tych opakowa\u0144, wybieraj\u0105c bezzwrotne. Tym samym dojdzie do generowania wi\u0119kszej liczby odpad\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119dzie trzeba przetworzy\u0107, zamiast rozwija\u0107 bardziej ekologiczne systemy opakowa\u0144 wielorazowych. Przewidziane w projekcie ustawy wt\u0142oczenie opakowa\u0144 zwrotnych w system dla opakowa\u0144 jednorazowych to przyk\u0142ad nadregulacji<\/strong>. Nie ma potrzeby wprowadzania do system\u00f3w opakowa\u0144 zwrotnych zb\u0119dnego ogniwa, jakim s\u0105 podmioty reprezentuj\u0105ce. Owszem, s\u0105 one niezb\u0119dne \u2013 ale w organizowaniu system\u00f3w kaucyjnych dla opakowa\u0144 jednorazowych. W przypadku opakowa\u0144 zwrotnych najlepiej by\u0142oby, gdyby producenci mogli prowadzi\u0107 tego rodzaju systemy na dotychczasowych zasadach. Tak zrobiono w S\u0142owacji, gdzie po wprowadzeniu systemu kaucyjnego na butelki PET i puszki, obr\u00f3t butelkami zwrotnymi nadal jest bezpo\u015brednio organizowany przez producent\u00f3w \u2013 niezale\u017cnie od systemu na opakowania jednorazowe.<\/p>\n Dodatkowo istniej\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci co do zgodno\u015bci z prawem unijnym planowanych przepis\u00f3w podatkowych. Rozliczenie VAT-u od kaucji na opakowania zwrotne pod rz\u0105dami nowej ustawy b\u0119dzie nie tylko generowa\u0142o problemy i w\u0105tpliwo\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c ryzyko skarg przedsi\u0119biorc\u00f3w do Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej. Ponadto kaucja na opakowania jednorazowe powinna by\u0107 ca\u0142kowicie zwolniona z VAT. Je\u017celi nie b\u0119dzie \u2013 wywo\u0142a to du\u017ce problemy po stronie handlu detalicznego i znacz\u0105cy wzrost koszt\u00f3w systemu.<\/p>\n Ogromne kontrowersje wzbudza r\u00f3wnie\u017c wprowadzenie systemu wielu operator\u00f3w. Przy czym producenci i eksperci zgodnie postuluj\u0105 jednego operatora, kt\u00f3ry nie b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142 dla zysku. Dlaczego to takie wa\u017cne? \u017beby zapobiec chaosowi na rynku oraz zapewni\u0107 prostot\u0119 i efektywno\u015b\u0107 systemu. Wielo\u015b\u0107 operator\u00f3w oznacza konieczno\u015b\u0107 zawarcia przez sklep umowy z ka\u017cdym z nich. Przy czym w praktyce nie przewidziano sankcji za brak takiej umowy. Wi\u0119c mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce obowi\u0105zki nie zostan\u0105 dope\u0142nione i konsumenci po prostu nie b\u0119d\u0105 mogli zwr\u00f3ci\u0107 opakowa\u0144 w danym sklepie, zniech\u0119caj\u0105c si\u0119 do odzyskania kaucji, a tym samym pomniejszaj\u0105c wolumen selektywnej zbi\u00f3rki. Nie wiadomo r\u00f3wnie\u017c, jak zostan\u0105 ukszta\u0142towane relacje pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi operatorami \u2013 powinni oni samodzielnie ustali\u0107 warunki wsp\u00f3\u0142pracy, jednak co w sytuacji, w kt\u00f3rej nie uda si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 konsensusu? Tego niestety projektodawca ju\u017c nie przewidzia\u0142.<\/p>\n Tak niestety niedoskona\u0142e systemy kaucyjne mia\u0142yby zacz\u0105\u0107 funkcjonowa\u0107 ju\u017c od 1 stycznia 2025 r. Zrozumia\u0142e jest d\u0105\u017cenie do jak najszybszego wdro\u017cenie zmian, abstrahuj\u0105c od konieczno\u015bci dopracowania przepis\u00f3w, jednak jest to fizycznie niemo\u017cliwe. Utworzenie systemu kaucyjnego wymaga czasu, dostosowania poszczeg\u00f3lnych podmiot\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 w nim funkcjonowa\u0142y. Eksperci i producenci s\u0105 zgodni, \u017ce nieco ponad rok na wdro\u017cenie zmian to zdecydowanie za ma\u0142o. Rynek nie jest gotowy i ustalenie tak bliskiego terminu mo\u017ce si\u0119 jedynie przyczyni\u0107 do kl\u0119ski systemu, kt\u00f3ry nie b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142 prawid\u0142owo i spe\u0142nia\u0142 swojej roli. Na przygotowanie i uruchomienie systemu potrzeba co najmniej dw\u00f3ch lat. Je\u015bli prace nad ustaw\u0105 by\u0142yby prowadzone sprawniej \u2013 w\u00f3wczas przedsi\u0119biorcy mogliby zd\u0105\u017cy\u0107. Teraz jedyn\u0105 szans\u0105 dla nich jest przesuni\u0119cie obowi\u0105zku zbi\u00f3rki w systemie kaucyjnym o rok \u2013 od 1 stycznia 2026 r.<\/p>\n Wszystkie te obserwacje prowadz\u0105 do wniosku, \u017ce nale\u017cy wykorzysta\u0107 czas procesu legislacyjnego w Sejmie na wprowadzenie niezb\u0119dnych zmian \u2013 przede wszystkim zachowanie dotychczasowych system\u00f3w dla butelek zwrotnych, dostosowanie przepis\u00f3w podatkowych, \u017ceby nie budzi\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci i nie generowa\u0142y chaosu na rynku, czy od\u0142o\u017cenie w czasie wej\u015bcia w \u017cycie przepis\u00f3w. Co istotne, powy\u017cej zosta\u0142y wskazane jedynie wybrane w\u0105tpliwo\u015bci, a pe\u0142na tre\u015b\u0107 projektu niestety generuje ich du\u017co wi\u0119cej. Nale\u017cy zrewidowa\u0107 planowan\u0105 regulacj\u0119 i wypracowa\u0107 najlepsze rozwi\u0105zania. System kaucyjny jest potrzebny, ale musi by\u0107 dobrze zaplanowany, \u017ceby by\u0142 efektywny.<\/p>\n Warsaw Enterprise Institute<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Unia Europejska narzuca nam z\u0142e prawo? To si\u0119 zdarza. Jednak jeszcze cz\u0119\u015bciej zdarza si\u0119, \u017ce to polscy politycy wprowadzaj\u0105 unijne prawo w z\u0142y spos\u00f3b. Istnieje gro\u017aba, \u017ce taki scenariusz zi\u015bci si\u0119 przy okazji budowy systemu kaucyjnego. Niestety, pomimo szerokich konsultacji z interesariuszami, cz\u0119\u015b\u0107 istotnych postulat\u00f3w nie zosta\u0142a uwzgl\u0119dniona w rz\u0105dowym projekcie ustawy i nadal jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,3,2,5,48,1027,994],"tags":[1190],"class_list":["post-20606","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-przemysl-spirytusowy","category-browarnictwo","category-mleczarstwo","category-napoje-nektary-wody-oraz-soki","category-polecamy","category-prawo","category-sieci-handlowe","tag-system-kaucyjny"],"yoast_head":"\n