Pod koniec czerwca premier Mateusz Morawiecki poinformowa\u0142 o utrzymaniu zerowej stawki VAT na \u017cywno\u015b\u0107 do ko\u0144ca roku, by \u2013 jak w\u00f3wczas wyja\u015bnia\u0142 \u2013 polskie rodziny p\u0142aci\u0142y jak najmniej. Ekonomi\u015bci przyznaj\u0105, \u017ce w warunkach wysokiej inflacji decyzja ta jest zrozumia\u0142a, niemniej dostrzegaj\u0105 w niej du\u017c\u0105 doz\u0119 motywacji politycznej. Z kolei zamro\u017cenie VAT-u nie b\u0119dzie trwa\u0142o w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Zdania ekspert\u00f3w co do tego, czy przy okazji powrotu podatku sprzedawcy nie b\u0119d\u0105 chcieli podnie\u015b\u0107 cen, s\u0105 podzielone. Handlowcy mog\u0105 to zrobi\u0107, ale rz\u0105d b\u0119dzie uwa\u017cnie patrzy\u0142 im na r\u0119ce. Obserwatorzy rynku ostrzegaj\u0105 te\u017c, \u017ce Polak\u00f3w mog\u0105 te\u017c spotka\u0107 inne nieprzyjemne konsekwencje, w tym np. w\u0119gierski scenariusz i efekt jo-jo.<\/p>\n
Rz\u0105d wprowadzi\u0142 zerowy VAT na niekt\u00f3re produkty \u017cywno\u015bciowe w lutym 2022 r. W kolejnych kwarta\u0142ach zamro\u017cenie VAT-u by\u0142o przed\u0142u\u017cane. Pod koniec czerwca premier Mateusz Morawiecki zadecydowa\u0142, \u017ce zerowa stawka na wiele produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych pierwszego wyboru (m.in. pieczywo, nabia\u0142, warzywa i owoce, mi\u0119so oraz ryby) obowi\u0105zywa\u0107 b\u0119dzie do ko\u0144ca roku. Z kolei Piotr Kuczy\u0144ski, g\u0142\u00f3wny analityk firmy Xelion, jest zdania, \u017ce w warunkach wysokiej inflacji decyzja o tym, by podstawowe produkty \u017cywno\u015bciowe by\u0142y obj\u0119te zerow\u0105 stawk\u0105 VAT, jest rozs\u0105dna. Oczywi\u015bcie pomo\u017ce to partii rz\u0105dz\u0105cej poprawi\u0107 wynik wyborczy. Jednak zdaniem eksperta, ludzie i tak nie zauwa\u017cyliby przy codziennych zakupach powrotu podatku do podstawowej stawki. Co innego podniesienie VAT-u, ale sam jego powr\u00f3t do poziomu 5 proc. nie mia\u0142by wi\u0119kszego znaczenia. Prof. M\u0105czy\u0144ska przypomina, \u017ce podatki maj\u0105 swoje dwie strony. Dla p\u0142atnik\u00f3w s\u0105 wydatkiem, a dla pa\u0144stwa i bud\u017cet\u00f3w samorz\u0105dowych stanowi\u0105 wp\u0142ywy umo\u017cliwiaj\u0105ce finansowanie us\u0142ug publicznych, takich jak np. edukacja i ochrona zdrowia, infrastruktura transportowa i cyfrowa oraz inne dobra wsp\u00f3lne. Dlatego te\u017c w polityce podatkowej wa\u017cne jest osi\u0105gni\u0119cie z\u0142otego \u015brodka, czyli sytuacji, w kt\u00f3rej mo\u017cna pomaga\u0107 ludziom o najni\u017cszych dochodach i jednocze\u015bnie nie dopuszcza si\u0119 do zmniejszania wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych. To nie\u0142atwe wyzwanie i z\u0142o\u017cone zadanie dla kreator\u00f3w polityki spo\u0142eczno-gospodarczej, w tym systemu podatkowego. Ilustracj\u0105 takiej z\u0142o\u017cono\u015bci s\u0105 m.in. regulacje dot. podatku od towar\u00f3w i us\u0142ug, naliczanego procentowo sk\u0142adnika ich cen. St\u0105d te\u017c w warunkach inflacji wp\u0142ywy do bud\u017cetu z tytu\u0142u VAT rosn\u0105. Nawet je\u015bli VAT na \u017cywno\u015b\u0107 jest wyzerowany, to zwi\u0119kszaj\u0105 si\u0119 wp\u0142ywy z tytu\u0142u \u201eovatowania\u201d innych produkt\u00f3w i us\u0142ug. Czy decyzja o przed\u0142u\u017ceniu zerowego VAT na niekt\u00f3re produkty \u017cywno\u015bciowe jest s\u0142uszna? Piotr Kuczy\u0144ski nie dostrzega jednoznacznie negatywnych skutk\u00f3w tej decyzji, bo r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bla, \u017ce wy\u017cszy VAT uderza przede wszystkim w osoby najmniej zarabiaj\u0105ce. Pewne problemy mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 w przysz\u0142o\u015bci, gdy stawka wr\u00f3ci do poziomu sprzed lutego 2022 r. \u017bywno\u015b\u0107 zdro\u017ceje, co mo\u017ce utrudni\u0107 walk\u0119 z inflacj\u0105. \u2013 Mo\u017ce nie sko\u0144czy\u0107 si\u0119 na podniesieniu cen o wysoko\u015b\u0107 podatku, bo bran\u017ca mo\u017ce wykorzysta\u0107 t\u0119 sytuacj\u0119 do wprowadzenia podwy\u017cek. Handlowcy mog\u0105 zechcie\u0107 przy tej okazji zarobi\u0107. Czy jednak tak si\u0119 stanie? Obserwujemy zmniejszony popyt, co oznacza, \u017ce ludzie mniej kupuj\u0105. W tej sytuacji sprzedawcy mog\u0105 obawia\u0107 si\u0119 podnosi\u0107 ceny, by tego jeszcze bardziej nie wyhamowa\u0107<\/em> \u2013 zastanawia si\u0119 nad mo\u017cliwymi scenariuszami Kuczy\u0144ski. <\/p>\n \u017ar\u00f3d\u0142o: MondayNews<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pod koniec czerwca premier Mateusz Morawiecki poinformowa\u0142 o utrzymaniu zerowej stawki VAT na \u017cywno\u015b\u0107 do ko\u0144ca roku, by \u2013 jak w\u00f3wczas wyja\u015bnia\u0142 \u2013 polskie rodziny p\u0142aci\u0142y jak najmniej. Ekonomi\u015bci przyznaj\u0105, \u017ce w warunkach wysokiej inflacji decyzja ta jest zrozumia\u0142a, niemniej dostrzegaj\u0105 w niej du\u017c\u0105 doz\u0119 motywacji politycznej. Z kolei zamro\u017cenie VAT-u nie b\u0119dzie trwa\u0142o w […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,926,4,33],"tags":[1185,1183,1182,796,1184],"class_list":["post-20598","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mleczarstwo","category-przemysl-miesny","category-przetworstwo-owocow","category-rynek","tag-elzbieta-maczynska","tag-piotr-kuczynski","tag-slawomir-dudek","tag-vat","tag-witold-orlowski"],"yoast_head":"\n
\nProf. El\u017cbieta M\u0105czy\u0144ska, ekspertka z Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego (PTE), zwraca uwag\u0119 na to, \u017ce mamy rok wyborczy. W takich warunkach \u2013 co jest naturalne \u2013 zar\u00f3wno partia rz\u0105dz\u0105ca, jak i ka\u017cda inna, r\u00f3\u017cnymi sposobami walczy o g\u0142osy wyborc\u00f3w. Obecnie najistotniejsze jest jednak to, \u017ce wci\u0105\u017c mamy wysok\u0105 inflacj\u0119. Wprawdzie ona do\u015b\u0107 szybko spada, ale ci\u0105gle jest na poziomie dwucyfrowym. Wed\u0142ug wst\u0119pnych danych GUS-u, inflacja konsumencka w czerwcu br. wynios\u0142a 11,5 proc. Jednak ceny samej \u017cywno\u015bci zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 o ponad 17 proc.<\/strong> I uderza to przede wszystkim w najubo\u017csze osoby, bo produkty spo\u017cywcze stanowi\u0105 relatywnie du\u017cy udzia\u0142 w ich wydatkach. To empiryczne potwierdzenie wci\u0105\u017c aktualnego prawa, sformu\u0142owanego w 1857 roku przez niemieckiego ekonomist\u0119 i statystyka Ernsta Engla. Zgodnie z nim, im ni\u017cszy jest poziom dochod\u00f3w gospodarstwa domowego, tym wi\u0119ksz\u0105 jego cz\u0119\u015b\u0107 poch\u0142aniaj\u0105 wydatki na \u017cywno\u015b\u0107.
\n\u2013 Najubo\u017csze gospodarstwa s\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe na wzrost cen \u017cywno\u015bci i najdotkliwiej go odczuwaj\u0105. St\u0105d te\u017c obowi\u0105zkiem demokratycznego pa\u0144stwa s\u0105 dzia\u0142ania, kt\u00f3re mog\u0105 je chroni\u0107 przed negatywnymi skutkami inflacji. Jednym z nich jest wprowadzenie zerowej stawki VAT, czyli p\u0142aconego przez nabywc\u00f3w podatku od warto\u015bci dodanej VAT. Wyzerowanie go stanowi istotn\u0105 ulg\u0119 dla gospodarstw domowych, zw\u0142aszcza najmniej zasobnych. Bez tego ceny \u017cywno\u015bci by\u0142yby jeszcze wy\u017csze<\/em> \u2013 przekonuje ekonomistka.<\/p>\n\nDecyzja polityczno-gospodarcza<\/h5>\n
\nNatomiast prof. Witold Or\u0142owski, g\u0142\u00f3wny doradca ekonomiczny firmy PwC, postrzega decyzj\u0119 o pozostawieniu stawki VAT na niekt\u00f3re produkty \u017cywno\u015bciowe na zerowym poziomie w kategoriach politycznych, a nie gospodarczych. \u2013 W przysz\u0142o\u015bci trzeba b\u0119dzie przywr\u00f3ci\u0107 podstawow\u0105 stawk\u0119 VAT, bo jej utrzymanie odbywa si\u0119 kosztem zwi\u0119kszonego deficytu bud\u017cetowego. Decyzja o kolejnym przed\u0142u\u017ceniu zerowego VAT-u akurat wtedy, kiedy inflacja spada, jest podyktowana wy\u0142\u0105cznie motywacjami politycznymi, ale rozumiem j\u0105. Zreszt\u0105 w Polsce rz\u0105dz\u0105cy podejmowali ju\u017c gorsze decyzje<\/em> \u2013 m\u00f3wi prof. Or\u0142owski. Ekspert zauwa\u017ca przy tym, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dziemy mie\u0107 pot\u0119\u017cny problem albo z finansami publicznymi, albo z inflacj\u0105. \u2013 To s\u0105 rzeczy, kt\u00f3re si\u0119 nawzajem do pewnego stopnia niweluj\u0105. Je\u015bli jest gwa\u0142towne przyspieszenie inflacji, to wtedy zmniejsza si\u0119 deficyt finans\u00f3w publicznych oraz ci\u0119\u017car d\u0142ugu publicznego i odwrotnie \u2013 wi\u0119c jedno z tych dw\u00f3ch nieszcz\u0119\u015b\u0107 nas prawdopodobnie czeka i b\u0119dzie to skutek podejmowanych w\u0142a\u015bnie decyzji o charakterze politycznym.<\/em><\/p>\n\nPolsk\u0119 sta\u0107 na zamro\u017cenie VAT-u<\/h5>\n
\n\u2013 Ka\u017cdy system spo\u0142eczno-gospodarczy sk\u0142ada si\u0119 z trzech filar\u00f3w. Pierwszym z nich jest gospodarka, w kt\u00f3rej skal\u0119 post\u0119pu wyra\u017ca wzrost warto\u015bci nowych produkt\u00f3w i us\u0142ug, czyli produktu krajowego brutto (PKB). Drugi filar to post\u0119p spo\u0142eczny, czyli poprawa jako\u015bci \u017cycia ludzi. A trzecim filarem jest post\u0119p ekologiczny. Je\u017celi cho\u0107 jeden z tych filar\u00f3w jest zaniedbany, to ca\u0142y gmach si\u0119 chwieje. Powstaje tu zarazem pytanie, ile w przypadku art. \u017cywno\u015bciowych b\u0119dzie nas kosztowa\u0142o zamro\u017cenie VAT, czyli wyd\u0142u\u017cenie okresu obowi\u0105zywania wyzerowanej jego stawki. Zyskaj\u0105 gospodarstwa domowe, ale r\u00f3wnocze\u015bnie do bud\u017cetu wp\u0142yn\u0105 mniejsze kwoty z tego tytu\u0142u<\/em> \u2013 podkre\u015bla prof. M\u0105czy\u0144ska.
\nEkspertka z PTE przypomina, \u017ce nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczne mamy na szcz\u0119\u015bcie na relatywnie niskim poziomie, bo okre\u015blany na podstawie ankietowych badan dochod\u00f3w osobistych tzw. wsp\u00f3\u0142czynnik Giniego jest niski. Z drugiej jednak strony badania na podstawie podatkowych zezna\u0144 dotycz\u0105cych dochod\u00f3w osobistych, czyli PIT-\u00f3w, wyra\u017anie wskazuj\u0105 na to, \u017ce nier\u00f3wno\u015bci dochodowe jednak niebezpiecznie narastaj\u0105. Istotne jest wi\u0119c, aby nie dopuszcza\u0107 do wzrostu ub\u00f3stwa, co podkre\u015bla prof. M\u0105czy\u0144ska.
\nPytany o koszt zamro\u017cenia VAT-u na kolejne miesi\u0105ce, prof. Witold Or\u0142owski wyja\u015bnia, \u017ce to nie jest jedyny czynnik, kt\u00f3ry powoduje powstanie problem\u00f3w gospodarczych pa\u0144stwa. \u2013 Finanse publiczne s\u0105 rozmontowywane od przynajmniej dw\u00f3ch czy trzech lat szeregiem r\u00f3\u017cnych dzia\u0142a\u0144. Niekt\u00f3re trzeba podejmowa\u0107, bo s\u0105 zasadne, inne s\u0105 w oczywisty spos\u00f3b motywowane politycznie, a nie wynikaj\u0105 z troski o przysz\u0142o\u015b\u0107 gospodarki. Dlatego te\u017c uwa\u017cam, \u017ce zerowy VAT nie jest \u017cadn\u0105 kropl\u0105, kt\u00f3ra przeleje czar\u0119. Raczej do\u0142o\u017cy si\u0119 do dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re i tak s\u0105 podejmowane \u2013 m\u00f3wi g\u0142\u00f3wny doradca ekonomiczny PwC.<\/p>\n\nCo z cenami, gdy VAT wr\u00f3ci do podstawy?<\/h5>\n
\nDo tego prof. Or\u0142owski przypomina, \u017ce rz\u0105d \u201edo\u015b\u0107 skutecznie\u201d przypilnowa\u0142 przedsi\u0119biorc\u00f3w, by obni\u017cyli ceny w momencie wej\u015bcia w \u017cycie ni\u017cszego VAT-u, st\u0105d zak\u0142ada, \u017ce dopilnuje r\u00f3wnie\u017c, by sprzedawcy nie wykorzystali chwili podniesienia podatku do wprowadzenia po cichu podwy\u017cek cen \u017cywno\u015bci. Inaczej postrzega to dr S\u0142awomir Dudek, prezes i g\u0142\u00f3wny ekonomista Instytutu Finans\u00f3w Publicznych, kt\u00f3ry jest zdania, \u017ce powr\u00f3t do stawek podstawowych b\u0119dzie skutkowa\u0142 efektem jo-jo, a wi\u0119c wzmo\u017conym wzrostem cen. Ostrzega r\u00f3wnie\u017c, \u017ce je\u015bli rz\u0105d nadal b\u0119dzie dosypywa\u0142 tyle got\u00f3wki do bud\u017cet\u00f3w domowych (np. w postaci 13. i 14. emerytury oraz program\u00f3w spo\u0142ecznych), to jeszcze bardziej doleje oliwy do ognia, skutkiem czego wzro\u015bnie inflacja.
\n\u2013 Powiedzmy sobie otwarcie. Pieni\u0105dze z zamro\u017conego VAT-u s\u0105 potrzebne w bud\u017cecie do finansowania us\u0142ug. Wspomniany przeze mnie efekt jo-jo, czyli skok inflacji po powrocie do stawek podstawowych, mo\u017ce nas kosztowa\u0107 dwa, trzy punkty procentowe. Je\u015bli wi\u0119c uda si\u0119 nam zej\u015b\u0107 do poziomu 8-9 proc. inflacji, to w\u0142a\u015bnie ten efekt mo\u017ce spowodowa\u0107, \u017ce inflacja wr\u00f3ci do poziomu dwucyfrowego \u2013 ostrzega dr Dudek. I przywo\u0142uje przyk\u0142ad W\u0119gier, w kt\u00f3rych premier Viktor Orban zamrozi\u0142 ceny przed wyborami, co spowodowa\u0142o wyrw\u0119 w bud\u017cecie. Po zwyci\u0119skiej elekcji \u201eodmrozi\u0142\u201d ceny, co skutkowa\u0142o tym, \u017ce inflacja poszybowa\u0142a do 25% i w\u0119gierscy politycy nie s\u0105 w stanie poradzi\u0107 sobie z powsta\u0142ymi problemami gospodarczymi. \u2013 Jednak mam nadziej\u0119, \u017ce w Polsce tak to nie zadzia\u0142a<\/em> \u2013 podsumowuje ekspert z Instytutu Finans\u00f3w Publicznych.<\/p>\n