{"id":12526,"date":"2021-08-03T10:46:54","date_gmt":"2021-08-03T08:46:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.agroindustry.pl\/?p=12526"},"modified":"2021-08-16T15:30:24","modified_gmt":"2021-08-16T13:30:24","slug":"srodki-prawne-ochrony-receptury-na-wyrob-spozywczy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bikotech.pl\/index.php\/2021\/08\/03\/srodki-prawne-ochrony-receptury-na-wyrob-spozywczy\/","title":{"rendered":"\u015arodki prawne ochrony receptury na wyr\u00f3b spo\u017cywczy"},"content":{"rendered":"\n
<\/p>\n\n\n\n
adw. Jakub S\u0142upski, Patpol Legal Pir\u00f3g i Wsp\u00f3lnicy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
Wraz z post\u0119puj\u0105c\u0105 komercjalizacj\u0105 bran\u017cy spo\u017cywczej i kulinarnej ro\u015bnie warto\u015b\u0107 unikalnych receptur, zar\u00f3wno potraw, jak i poszczeg\u00f3lnych produkt\u00f3w. Oznacza to zwi\u0119kszon\u0105 potrzeb\u0119 ochrony prawnej tych receptur, kt\u00f3re stanowi\u0105 klucz do smaku i wygl\u0105du wyrob\u00f3w, a przez to w decyduj\u0105cy spos\u00f3b przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ich warto\u015b\u0107 rynkow\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Receptury \u2013 zar\u00f3wno przepisy kulinarne, jak i sposoby produkcji wyrob\u00f3w spo\u017cywczych \u2013 nie nale\u017c\u0105 do naj\u0142atwiejszych do ochrony wytwor\u00f3w ludzkiego intelektu. Prawo autorskie nie realizuje tego zadania w pe\u0142ni, podobnie jak inne kategorie praw w\u0142asno\u015bci intelektualnej.<\/p>\n\n\n\n
Jakie wi\u0119c zaproponowa\u0107 rozwi\u0105zanie autorom nowych, ciekawych wyrob\u00f3w spo\u017cywczych? Ochrona tajemnicy przedsi\u0119biorstwa? Ochrona patentowa? A mo\u017ce kombinacja kilku metod? Postarajmy si\u0119 przyjrze\u0107 temu zagadnieniu bli\u017cej i znale\u017a\u0107 rozwi\u0105zanie.<\/p>\n\n\n\n
Prawo autorskie<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119sto pierwszym co przychodzi nam do g\u0142owy, kiedy my\u015blimy o ochronie wytworu naszej wyobra\u017ani, jest prawo autorskie \u2013 czujemy si\u0119 bowiem autorami czego\u015b oryginalnego i nowego, a nasza kreatywno\u015b\u0107 znajduje odbicie w nowatorskich produktach. Tymczasem skuteczne obj\u0119cie receptury ochron\u0105 prawa autorskiego jest bardzo trudne, o ile w og\u00f3le mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n
Prawo autorskie chroni wytwory posiadaj\u0105ce cechy tw\u00f3rcze, niezale\u017cnie od ich postaci, a wi\u0119c teoretycznie mo\u017cliwa by\u0142aby te\u017c ochrona potrawy czy wyrobu spo\u017cywczego \u2013 jednak\u017ce by\u0142aby to ochrona fizycznej postaci takiego wyrobu, na zasadzie nieco podobnej np. do ochrony rze\u017aby. Nie obejmie ona sposobu otrzymania efektu ko\u0144cowego o interesuj\u0105cych nas parametrach takich jak smak, zapach, okre\u015blona konsystencja.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli zatem tym, co tak naprawd\u0119 chcemy chroni\u0107, jest procedura prowadz\u0105ca do powstania konkretnego wyrobu spo\u017cywczego (tj. przepis lub receptura), to mo\u017ce nale\u017ca\u0142oby po prostu j\u0105 spisa\u0107 i chroni\u0107 jako swoisty utw\u00f3r literacki? Niestety, to rozwi\u0105zanie tak\u017ce nie spe\u0142ni naszych oczekiwa\u0144: po pierwsze wi\u0119kszo\u015b\u0107 przepis\u00f3w nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 za wysoce techniczne, a wi\u0119c pozbawione cech tw\u00f3rczych, a poza tym nawet w przypadku pomys\u0142owego zapisania receptury, np. wierszem, ochron\u0119 prawa autorskiego uzyska jedynie warstwa literacka, rozumiana jako kreatywne wykorzystanie j\u0119zyka. Ochrona nie b\u0119dzie si\u0119 jednak rozci\u0105ga\u0142a na suche dane przekazane w takim opisie, prawo chroni bowiem tzw. pierwiastek tw\u00f3rczy, kt\u00f3rego trudno doszuka\u0107 si\u0119 w opisie sk\u0142adnik\u00f3w i sposobie ich po\u0142\u0105czenia, maj\u0105cych, jak wspomniano, raczej techniczny charakter. Dlatego taka receptura b\u0119dzie mo\u017cliwa do zrekonstruowania i powt\u00f3rzenia bez naruszania praw autorskich.<\/p>\n\n\n\n
Patent<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n
Czy jest alternatywa? Mo\u017cemy zastanowi\u0107 si\u0119 nad mo\u017cliwo\u015bci\u0105 ochrony patentowej receptury. Patent to metoda skutecznej ochrony wynalazk\u00f3w, kt\u00f3re przewa\u017cnie kojarz\u0105 nam si\u0119 z urz\u0105dzeniami technicznymi, jednak istnieje te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 obj\u0119cia ochron\u0105 patentow\u0105 np. proces\u00f3w produkcyjnych, prowadz\u0105cych do osi\u0105gni\u0119cia okre\u015blonych rezultat\u00f3w (tzw. patent na spos\u00f3b). W teorii jest to mo\u017cliwe, natomiast taka \u015bcie\u017cka by\u0142aby niekonwencjonalna, i nie dawa\u0142aby gwarancji uzyskania ochrony \u2013 zarezerwowana b\u0119dzie raczej dla wyrob\u00f3w nadaj\u0105cych si\u0119 do produkcji przemys\u0142owej. Patent daje uprawnionemu czasowy monopol na dane rozwi\u0105zanie, natomiast posiada te\u017c pewne minusy, takie jak wysoki koszt i d\u0142ugi czas oczekiwania na decyzj\u0119 Urz\u0119du Patentowego, a tak\u017ce wym\u00f3g nowo\u015bci zg\u0142aszanego rozwi\u0105zania: w chwili z\u0142o\u017cenia wniosku nie mo\u017ce ono by\u0107 znane, a wi\u0119c nale\u017cy zachowywa\u0107 je w \u015bcis\u0142ej tajemnicy, co zwykle oznacza wdro\u017cenie w firmie wielu specjalnych procedur. Co istotne, wynalazki chronione patentem podlegaj\u0105 obowi\u0105zkowemu ujawnieniu, a sama ochrona jest ograniczona w czasie, za\u015b po jej ustaniu z wynalazku mog\u0105 korzysta\u0107 wszyscy.<\/p>\n\n\n\n
Prawo zwalczania nieuczciwej konkurencji<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n
Innym rozwi\u0105zaniem, kt\u00f3re mo\u017cna stosowa\u0107 do receptur na produkty spo\u017cywcze, s\u0105 przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Mo\u017cna wskaza\u0107 na ich dwa istotne zastosowania \u2013 przeciwdzia\u0142anie upodabnianiu przez konkurencj\u0119 swoich produkt\u00f3w do naszych, oraz ochrona naszej utrzymywanej w tajemnicy receptury przed jej ujawnieniem osobom niepowo\u0142anym.<\/p>\n\n\n\n
Co do pierwszej kategorii, przepisy pozwalaj\u0105 na przeciwdzia\u0142anie na\u015bladownictwu produkt\u00f3w oryginalnych (wcze\u015bniejszych) przez p\u00f3\u017aniejsze produkty innych producent\u00f3w. Taka forma ochrony koncentruje si\u0119 jednak raczej na wygl\u0105dzie czy postrzegalnych cechach produktu, a nie na tym, o czym decyduje receptura, tj. na sposobie produkcji czy smaku.<\/p>\n\n\n\n
W tym drugim zakresie dla wzmocnienia ochrony niezb\u0119dne b\u0119dzie zastosowanie \u015brodk\u00f3w ochrony tajemnicy przedsi\u0119biorstwa, takich jak ograniczenie dost\u0119pu do kluczowych informacji nt. receptur do zaufanego grona pracownik\u00f3w, wprowadzenie informatycznych i fizycznych zabezpiecze\u0144 dost\u0119pu, zawieranie z pracownikami i wsp\u00f3\u0142pracownikami um\u00f3w o zachowaniu poufno\u015bci \u2013 kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c wdro\u017cenie w firmie strategii ochrony tajemnicy przedsi\u0119biorstwa. Jest to kluczowe, gdy\u017c, po pierwsze, pomaga nam w utrzymaniu w tajemnicy cennych zasob\u00f3w firmy, i, po drugie, podj\u0119cie faktycznych stara\u0144 utrzymania danej informacji w sekrecie jest warunkiem skorzystania z ochrony prawnej gwarantowanej przez przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w wypadku wycieku danych. Mo\u017cna doda\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b chronione s\u0105 receptury wielu wyrob\u00f3w, w tym bardzo znanych \u2013 klasycznym przyk\u0142adem jest tu receptura Coca-coli.<\/p>\n\n\n\n
Jaka zatem metoda ochrony receptury lub przepisu b\u0119dzie najw\u0142a\u015bciwsza? Bior\u0105c pod uwag\u0119 powy\u017cszy przegl\u0105d wydaje si\u0119, \u017ce z pewno\u015bci\u0105 nie zaszkodzi utrzymywanie receptury od samego pocz\u0105tku w tajemnicy, i \u015bcis\u0142a kontrola nad tym komu i w jaki spos\u00f3b udost\u0119pniane s\u0105 informacje na jej temat. W dalszej kolejno\u015bci mo\u017cna zastanowi\u0107 si\u0119 nad innymi \u015brodkami ochrony, jednak ze wzgl\u0119du na pewne pu\u0142apki (np. konsekwencje przypadkowego ujawnienia receptury dla mo\u017cliwo\u015bci uzyskania ochrony patentowej) zalecane jest skorzystanie z porady specjalisty \u2013 rzecznika patentowego lub adwokata b\u0105d\u017a radcy prawnego.<\/p>\n\n\n\n
Na zako\u0144czenie warto zaznaczy\u0107, \u017ce receptury na produkty spo\u017cywcze mo\u017cna chroni\u0107 tak\u017ce na inne sposoby, szczeg\u00f3lnie, je\u015bli s\u0105 to wyroby o charakterze regionalnym lub tradycyjnym. Mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c wykorzystanie do ochrony naszych wyrob\u00f3w regulacji dotycz\u0105cych znak\u00f3w towarowych czy wzor\u00f3w przemys\u0142owych. We wszystkich tych przypadkach istnieje szereg wa\u017cnych zasad, kt\u00f3rych um\u00f3wienie jest jednak tematem na osobne opracowanie.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
![\"\"](\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Dr-Jakub-Slupski-678x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/www.bikotech.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/PATPOL_LEGAL_LOGO_PANTONE-477-S-1024x334.jpg\"){kind=logo}
<\/a><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"